Metadata-Version: 2.4
Name: tr-bohhbuy
Version: 0.1.2
Summary: Surveying accuracy checks of the Turkish large-scale mapping regulation BÖHHBÜY 2018: traverse misclosure and Bowditch adjustment, leveling closures, KOH position tests, control checks and Gauss area tolerances, with a Turkish CLI.
Author-email: Yusuf Eminoğlu <geospacephilo@gmail.com>
License-Expression: MIT
Project-URL: Homepage, https://gitlab.com/geophilo1/tr_bohhbuy_sdk
Project-URL: Repository, https://gitlab.com/geophilo1/tr_bohhbuy_sdk
Project-URL: Documentation, https://gitlab.com/geophilo1/tr_bohhbuy_sdk#readme
Project-URL: Issues, https://gitlab.com/geophilo1/tr_bohhbuy_sdk/-/work_items
Project-URL: Changelog, https://gitlab.com/geophilo1/tr_bohhbuy_sdk/-/blob/main/CHANGELOG.md
Project-URL: SDK dashboard, https://geophilo.com/sdk-dashboard/
Project-URL: DOI, https://doi.org/10.5281/zenodo.24235594
Keywords: surveying,geodesy,turkey,turkiye,bohhbuy,traverse,poligon,leveling,nivelman,bowditch,misclosure,rmse,area,cadastre,tolerance
Classifier: Development Status :: 4 - Beta
Classifier: Programming Language :: Python :: 3
Classifier: Programming Language :: Python :: 3.9
Classifier: Programming Language :: Python :: 3.10
Classifier: Programming Language :: Python :: 3.11
Classifier: Programming Language :: Python :: 3.12
Classifier: Programming Language :: Python :: 3.13
Classifier: Operating System :: OS Independent
Classifier: Environment :: Console
Classifier: Natural Language :: Turkish
Classifier: Natural Language :: English
Classifier: Topic :: Scientific/Engineering :: GIS
Classifier: Intended Audience :: Science/Research
Classifier: Intended Audience :: Developers
Classifier: Intended Audience :: Education
Classifier: Intended Audience :: Other Audience
Classifier: Typing :: Typed
Requires-Python: >=3.9
Description-Content-Type: text/markdown
License-File: LICENSE
Provides-Extra: dev
Requires-Dist: pytest>=7.0.0; extra == "dev"
Requires-Dist: pytest-cov>=4.0.0; extra == "dev"
Requires-Dist: ruff>=0.1.0; extra == "dev"
Requires-Dist: mypy>=1.0.0; extra == "dev"
Dynamic: license-file

<p align="center">
  <a href="https://geophilo.com/sdk-dashboard/"><img src="https://geophilo.com/assets/sdk_icons/tr_bohhbuy_sdk.svg" width="120" height="120" alt="tr-bohhbuy icon"></a>
</p>

# tr-bohhbuy

[![PyPI version](https://img.shields.io/pypi/v/tr-bohhbuy.svg)](https://pypi.org/project/tr-bohhbuy/)
[![Python versions](https://img.shields.io/pypi/pyversions/tr-bohhbuy.svg)](https://pypi.org/project/tr-bohhbuy/)
[![pipeline status](https://gitlab.com/geophilo1/tr_bohhbuy_sdk/badges/main/pipeline.svg)](https://gitlab.com/geophilo1/tr_bohhbuy_sdk/-/pipelines)
[![License: MIT](https://img.shields.io/badge/License-MIT-yellow.svg)](https://gitlab.com/geophilo1/tr_bohhbuy_sdk/-/blob/main/LICENSE)
[![DOI](https://zenodo.org/badge/DOI/10.5281/zenodo.24235594.svg)](https://doi.org/10.5281/zenodo.24235594)
[![Downloads](https://static.pepy.tech/badge/tr-bohhbuy/month)](https://pepy.tech/project/tr-bohhbuy)

**English summary.** `tr-bohhbuy` implements the surveying accuracy checks of the Turkish
large-scale mapping regulation *Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği*
(BÖHHBÜY 2018, as amended in 2025): traverse angular and linear misclosure with Bowditch
(compass) adjustment, leveling double-run and loop closures, RMSE (KOH) position tests for
1/1000 and 1/5000 maps, control-point checks, and Gauss areas with the land-registry area
tolerances. It has no dependencies, every tolerance constant can be overridden, and the
`tr-bohhbuy` command reads CSV observations and prints a Turkish report. The rest of this
document is in Turkish.

---

`tr-bohhbuy`, Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği'nin (BÖHHBÜY)
doğruluk ve kapanma denetimlerini Python ile yapar:

- **Poligon** (Madde 26, 28): bağlı ve kapalı geçki hesabı, açı kapanması `fB`, enine `fQ` ve
  boyuna `fL` hatalar, kenarlarla orantılı (Bowditch) dağıtım, koordinat hesabı.
- **Nivelman** (Madde 38, 39, 88): gidiş-dönüş kapanmaları, lup kapanmaları, kontrol
  nivelmanı sınırları (ana, ara, yardımcı, poligon/RS).
- **Konum doğruluğu** (Madde 6(1)(g), 91, 93): karesel ortalama hata (KOH) testi;
  1/1000 için `KOH_XY ≤ 14.62 cm`, 1/5000 için `KOH_XY ≤ 44.46 cm`.
- **Kontroller** (Madde 27, 46, 48, 80, 84-87): GNSS ve yersel poligon kontrolü, C3 ağ
  kontrolü, cephe kontrolü, iki bağımsız ölçü karşılaştırması, kenar kontrolü (1/25000).
- **Alan**: Gauss alan formülü ve Tapu Planlarında Yanılma Sınırının Belirlenmesi Hakkında
  Yönetmelik (2022) Madde 8 yanılma sınırları (arşiv onaylı geometri tablosu ve hata
  çemberleriyle iç/dış sınır yöntemi).

Bağımlılık yoktur (yalnızca Python standart kütüphanesi). Bütün tolerans sabitleri
`Tolerances` sınıfında toplanmıştır ve değiştirilebilir.

## Kurulum

```bash
pip install tr-bohhbuy
```

Python 3.9 veya üzeri gerekir.

## Koordinat kuralları

- Koordinatlar **izdüşüm (projeksiyon) koordinatlarıdır**: TUREF / TM3 (veya yerel düzlem)
  `X` = kuzey (yukarı), `Y` = doğu (sağa), metre. Semtler +X ekseninden saat yönünde ölçülür.
- Açılar varsayılan olarak **gon** (grad) cinsindendir (`--birim deg` ile derece). Kırılma
  açıları geri noktadan ileri noktaya **saat yönünde** ölçülür. `1c = 0.01 gon`,
  `1cc = 0.0001 gon`.
- Coğrafi koordinat (enlem/boylam) veya ED50 / TUREF dönüşümü bu paketin konusu değildir.
  Bunun için aynı yazarın [`turkgrid`](https://pypi.org/project/turkgrid/)
  paketine bakabilirsiniz (bağımlılık değildir).

## Komut satırı

```bash
tr-bohhbuy poligon examples/poligon_bagli.csv --gecki ana
tr-bohhbuy nivelman examples/nivelman.csv --derece ana --lup
tr-bohhbuy konum examples/konum.csv --olcek 1000
tr-bohhbuy kontrol examples/konum.csv --madde 87 --toplam-nokta 120
tr-bohhbuy alan examples/parsel.csv --kayitli 790 --uretim sayisal --olcek 1000
tr-bohhbuy toleranslar --olcek 5000
```

Her komut `--tolerans ANAHTAR=DEĞER` (birden çok kez) ve `-o rapor.txt` seçeneklerini alır.
Çıkış kodu: `0` uygun, `1` en az bir sınır aşıldı, `2` girdi hatası.

Örnek çıktı (kısaltılmış):

```text
POLİGON HESABI - Bağlı (dayalı) poligon geçkisi
Dayanak: BÖHHBÜY Madde 26 ve 28
------------------------------------------------------------------------
Kırık nokta sayısı (n)          : 5
Geçki uzunluğu [S]              : 976.221 m
Açı kapanması fB = -0.02 c   sınır FB = 1.5c·√n = 3.35 c   -> UYGUN
Enine hata fQ = +0.003 m   sınır FQ = 0.194 m   -> UYGUN
Boyuna hata fL = -0.005 m   sınır FL = 0.130 m   -> UYGUN
...
SONUÇ: UYGUN
```

### CSV biçimleri

Ayırıcı (`,`, `;` veya sekme) otomatik bulunur; `;` ile ondalık virgül kabul edilir.
Başlıklar büyük/küçük harf ve Türkçe karakter duyarsızdır (`Açı` = `aci`).

| Komut | Sütunlar |
|---|---|
| `poligon` (bağlı) | `nokta,x,y,aci,kenar` — satırlar A, B, P1…Pk, C, D. A, B, C, D'de X,Y; B…C'de açı; `kenar` önceki noktadan uzaklık (m). |
| `poligon --tip kapali` | aynı sütunlar; ilk satır B (X,Y). İlk satırın `kenar` değeri son nokta–B kenarıdır. `--semt` veya `--yoneltme-noktasi=X,Y --yoneltme-acisi A` gerekir. |
| `nivelman` | `bas,son,gidis,donus,uzunluk[,dh_toplam]` — m, km; `donus` geri yönde ölçülen değer (gidiş + dönüş ≈ 0). |
| `konum`, `kontrol` | `nokta,x,y,x_kontrol,y_kontrol[,h,h_kontrol]` |
| `alan` | `[parsel,]nokta,x,y` — köşeler sırayla; birden çok parsel olabilir. |

## Python ile hızlı başlangıç

```python
from tr_bohhbuy import (
    connected_traverse, LevelingSection, check_double_run, loop_closure,
    PointPair, map_accuracy_test, gauss_area, compare_areas, Tolerances,
)

# Bağlı poligon: A (geri bakış), B (başlangıç), C (son), D (ileri bakış)
res = connected_traverse(
    (900.0, 1000.0), (1000.0, 1000.0), (1000.0, 1200.0), (1100.0, 1200.0),
    angles=[300.001, 200.001, 100.001],      # gon, B, P1, C
    distances=[100.02, 100.01],              # m
)
print(res.angular_misclosure_cgon, res.angular_limit_cgon)   # -0.3 c, 2.60 c
print(res.longitudinal_m, res.longitudinal_limit_m)          # -0.03 m, 0.107 m
print(res.ok, [(s.name, round(s.y, 3)) for s in res.stations])

# Nivelman
secs = [LevelingSection("N1", "N2", 1.2345, -1.2368, 0.85),
        LevelingSection("N2", "N1", -1.2340, 1.2351, 0.90)]
print(check_double_run(secs, "ana").ok, loop_closure(secs, "ana").misclosure_mm)

# 1/1000 konum doğruluğu
pairs = [PointPair("D1", 100.00, 200.00, 100.06, 199.94)]
print(map_accuracy_test(pairs, 1000).koh_xy_cm)              # 8.49 cm <= 14.62 cm

# Alan ve yanılma sınırı
f = gauss_area([(0, 0), (25.4, 1.1), (24.1, 32.8), (-0.8, 30.95)])
print(compare_areas(790.0, f).ok)

# Şartnamenin daha sıkı değeri
tol = Tolerances().replace(traverse_angular_coef_cgon=1.0)
```

Tam örnek: [`examples/quickstart.py`](https://gitlab.com/geophilo1/tr_bohhbuy_sdk/-/blob/main/examples/quickstart.py).

## API özeti

| Nesne | Açıklama |
|---|---|
| `Tolerances`, `DEFAULT_TOLERANCES` | Bütün sabitler ve sınır formülleri; `.replace(**değerler)` ile değiştirilir. |
| `connected_traverse`, `closed_traverse` → `TraverseResult` | Poligon hesabı, kapanmalar, düzeltmeler, koordinatlar (`method="bowditch"` veya `"transit"`). |
| `LevelingSection`, `check_double_run`, `loop_closure`, `check_control_leveling` | Nivelman denetimleri (Madde 38, 39, 88). |
| `PointPair`, `map_accuracy_test`, `control_point_check`, `pair_difference_check` | KOH testi ve nokta kontrolleri (Madde 27, 46, 48, 80, 85-87, 91). |
| `facade_check`, `side_length_check`, `profile_check` | Cephe (Madde 48), kenar (Madde 86(2)), kesit (Madde 93) kontrolleri. |
| `gauss_area`, `signed_area`, `perimeter` | Gauss (shoelace) alanı ve çevre. |
| `archive_area_tolerance`, `compare_areas`, `area_bounds`, `check_area_bounds`, `position_accuracy` | Tapu YSY Madde 8 ve 9 alan yanılma sınırları. |
| `tr_bohhbuy.report.*`, `tr_bohhbuy.io.*` | Türkçe metin raporları, CSV okuyucular. |

## Yöntem ve kaynaklar

Birincil kaynak: **Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği**, BKK
2018/11962, Resmî Gazete 26/6/2018 sayı 30460 (Mükerrer); 4/10/2025 tarihli ve 33037
sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 10455 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yapılan
değişikliklerle birlikte, mevzuat.gov.tr konsolide metni (`MevzuatMetin/21.5.201811962`).
Formüller bu metnin PDF'indeki formül görüntülerinden okunmuştur.

| Konu | Madde | Formül / değer (varsayılan) |
|---|---|---|
| Açı kapanması | 28(1)(d) | `FB = 1.5c · √n` (n: başlangıç ve son dahil kırık nokta sayısı) |
| Enine hata | 28(1)(d) | `FQ[m] = 0.05 + 0.15 · √S[km]`, `fQ = (fy[ΔX] − fx[ΔY]) / S` |
| Boyuna hata | 28(1)(d) | `FL[m] = 0.05 + 0.04 · √(n − 1)`, `fL = (fy[ΔY] + fx[ΔX]) / S`, `S = √([ΔY]² + [ΔX]²)` |
| Dağıtım | 28(1)(e) | açı kapanması açılara, koordinat kapanmaları kenar uzunluklarıyla orantılı |
| Geçki uzunluğu | 26(1)(a) | ana 1600 m, ara 1000 m, yardımcı 600 m, en uzun kenar 500 m |
| Gidiş-dönüş | 38 | ana `12√S`, ara `15√S`, yardımcı `20√S + 0.0002 ΔH` (mm, S km) |
| Lup | 39 | ana `15√L`, ara `18√L` (mm, L km) |
| Kontrol nivelmanı | 88 | ana `16√S`, ara `20√S`, poligon/RS `40√S + 0.0004 ΔH[m]` (mm) |
| Dengeleme | 40(1) | birim ağırlıklı ölçünün standart sapması ±10 mm/km |
| KOH tanımı | 6(1)(g) | farkların karelerinin ortalamasının karekökü |
| Konum doğruluğu | 91(2) | `KOH_XY[cm] ≤ −1.665·10⁻⁶·S² + 0.01745·S − 1.166`, `KOH_Z ≤ 1.33·KOH_XY` (S ölçek paydası) |
| Kesit | 93(1)(c) | kesit KOH < `1.5 · KOH_Z` |
| GNSS poligon kontrolü | 85 | nokta farkları ±10 cm, `ds` ortalaması ±7 cm |
| Yersel C3 kontrolü | 86 | dx, dy, dH ±10 cm; ds ve dH ortalaması ±7 cm; kenar farkı/uzunluk ≤ 1/25000 |
| Yersel poligon kontrolü | 87 | dx, dy ±10 cm; dH ±15 cm; ds ortalaması ±7 cm; \|dH\| ortalaması 10 cm |
| Diğer | 27, 28, 46, 48, 80 | GNSS oturum farkı 7 cm; nokta konum doğruluğu 8 cm; detay 7 cm; yer kontrol 15 cm; cephe `d = 0.05 + 0.001·S`; bağımsız ölçü 8 cm; aplikasyon 8 cm |

**Alan.** BÖHHBÜY alan hesabı için yanılma sınırı tanımlamaz. Paket bu nedenle
**Tapu Planlarında Yanılma Sınırının Belirlenmesi Hakkında Yönetmelik** (Resmî Gazete
27/9/2022, sayı 31966) hükümlerini kullanır:

- Madde 8(2): arşiv onaylı geometrilerde artan oranlı tablo — 0-10 m² %5, 11-100 m² %2,
  101-500 m² %1, 501-1000 m² %0.5, 1001-5000 m² %0.4, 5001-25000 m² %0.3, üzeri %0.15
  (ör. 500 m² → 6.3 m², 5000 m² → 24.8 m²).
- Madde 8(5): geçici koordinatlı parsellerde her köşeye nokta konum doğruluğu
  yarıçaplı hata çemberi çizilir, çember 1 grad aralıkla 400 noktaya bölünür; kayıtlı
  alan en küçük ve en büyük Gauss alanı arasında olmalıdır. Yarıçaplar Madde 9(1)
  tablosundadır (`POSITION_ACCURACY_TABLE`).
- Gauss alan formülü: `2F = Σ (yₙ₊₁ − yₙ)(xₙ₊₁ + xₙ)` = `Σ (xₙ − xₙ₊₁)(yₙ + yₙ₊₁)`.

## Sınırlamalar ve yorumlar

Aşağıdaki noktalar yönetmelik metninde açık değildir; paket belirtilen yorumu kullanır ve
ilgili sabitler değiştirilebilir:

1. **`FQ` içindeki S.** Madde 28(1)(d) `S`'yi `√([ΔY]² + [ΔX]²)` (başlangıç-son nokta
   uzaklığı) olarak tanımlar; `FQ` için de bu S kullanılır (geçki boyu değil).
2. **`c` birimi.** `1.5c` santigrad (0.01 gon) olarak okunmuştur (yönetmelikte `10cc (3″)`
   yazımıyla tutarlı).
3. **Kapalı geçki.** Enine hata sıfır olduğundan doğrusal kapanma `√(fx² + fy²)` boyuna
   sınır `FL` ile karşılaştırılır; `n` ölçülen lup açısı sayısıdır.
4. **Açı kapanmasının dağıtımı** eşit paylarla yapılır ("kırılma açılarına" dağıtım).
5. **ΔH birimi.** Madde 88'de `0.0004 ΔH[m]` açıkça metredir; Madde 38(c)'de birim yazılmamıştır,
   paket burada da metre kullanır. Her iki terim de pratikte çok küçüktür.
6. **KOH_XY** yatay (radyal) KOH olarak `√(Σ(dx² + dy²)/n)` hesaplanır.
7. **Madde 86 dH ortalaması** işaretli ortalama, Madde 87'de mutlak değerlerin ortalamasıdır
   (metindeki ifadelere göre).
8. **Alan iç/dış sınırı.** 400ⁿ kombinasyonun tamamı denenemez; her köşe için alan doğrusal
   olduğundan koordinat-yükselimi (coordinate ascent) ile ayrık en iyi çember noktaları
   bulunur. Dışbükey parsellerde tam sonuç, diğerlerinde çok yakın bir yaklaşım verir.
9. **Madde 9(1) tablosu** Resmî Gazete'deki düşük çözünürlüklü tablo görüntüsünden
   aktarılmıştır; resmi kullanımdan önce kaynakla karşılaştırınız.
10. **Transit yöntemi** yönetmelikte öngörülen yöntem değildir, karşılaştırma için sunulur.
11. En küçük kareler ağ dengelemesi, uyuşumsuz ölçü testleri ve GNSS baz değerlendirmesi
    kapsam dışıdır. Kenarların izdüşüm yüzeyine indirgenmiş olduğu varsayılır.

Bu paket mühendislik denetimini kolaylaştırmak içindir; resmi kontrol ve kabulde
yönetmeliğin güncel metni ve idarenin teknik şartnamesi esastır.

## Geliştirme

```bash
python -m pip install -e ".[dev]"
python -m pytest
python -m ruff check . && python -m mypy src
```

## Akademik atıf

```bibtex
@software{eminoglu_tr_bohhbuy,
  author  = {Eminoğlu, Yusuf},
  title   = {tr-bohhbuy},
  year    = {2026},
  version = {0.1.2},
  doi     = {10.5281/zenodo.24235594},
  url     = {https://gitlab.com/geophilo1/tr_bohhbuy_sdk}
}
```

## Related Geophilo SDKs

- [turkgrid](https://pypi.org/project/turkgrid/): coordinate conversion for Türkiye (TUREF/ED50 TM and Gauss-Krüger zones, UTM 35N-38N, ED50 datum shift).
- [tr-dop](https://pypi.org/project/tr-dop/): Turkish land readjustment (arazi ve arsa düzenlemesi, İmar Kanunu m.18) calculations.
- [tr-arsapayi](https://pypi.org/project/tr-arsapayi/): arsa payı (land share) calculation for Turkish condominiums under Kat Mülkiyeti Kanunu.
- [tr-imar](https://pypi.org/project/tr-imar/): Turkish zoning (imar) calculations under the Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği.
- [parcelform](https://pypi.org/project/parcelform/): parcel and lot geometry metrics from GeoJSON polygons.

## Lisans

MIT Lisansı. Ayrıntılar için [LICENSE](https://gitlab.com/geophilo1/tr_bohhbuy_sdk/-/blob/main/LICENSE) dosyasına bakınız. İletişim:
geospacephilo@gmail.com
