ridderroman

in de westelijke nederlanden, delft om precies te zijn, leefde in 1499 een erg
ongelukkige jonkvrouw. zij was de dochter van de graaf van deze mooie stad en
nog maar net achttien, maar zeer begaafd. jonkvrouw lisette had vlak na
geboorte haar moeder verloren. om dit verlies te compenseren had haar vader
haar vervolgens alle vrijheden toegestaan die een vrouw zich over het algemeen
niet kon veroorloven. zij had leren lezen en schrijven van de beste leraren die
er op het hof verbleven, maar daar bleef het niet bij. haar vader had haar ook
laten onderrichten in de mathematica en de astrologie en lisette mocht alles
bestuderen waar zij interesse voor had. zo kwam het dat zij op haar achttiende
al als een wijze vrouw werd beschouwd. 

nu had lisette echter een leeftijd bereikt waarop het gebruikelijk was te
trouwen. de jonkvrouw had echter nog nooit interesse in mannen getoond en haar
vader begon zich ongerust te maken. hij begon plannen te smeden om een
geschikte man voor haar te vinden en lag nachten lang wakker. toen hij er
echter niet uitkwam besloot hij het probleem maar gewoon voor te leggen aan
jonkvrouw lisette. hij had haar immers op laten voeden tot een verstandige
vrouw en misschien zag zij zelf wel een oplossing voor dit probleem. de graaf
vroeg haar of lisette al een toekomstig echtgenoot in gedachten had. 

lisette had nog nooit over mannen nagedacht. wel als leraar natuurlijk, maar
dat waren altijd van die gerimpelde, grijze opa's. aan mannen als echtgenoten
had zij nog nooit gedacht. wel over gelezen natuurlijk, maar zelf hoefde ze er
geen. toch drong haar vader erop aan hem binnenkort haar ideeen over dit
onderwerp duidelijk te maken, want lisette was zijn enige dochter. de graaf
wilde niet dat het kasteel naar een van zijn neven zou gaan, want dat waren
onopgevoede en verkwistende jongelui. 

lisette dacht na over mannen als echtgenoten, maar kon niet tot een besluit
komen. 's zondags ging zij naar de kerk en smeekt daar god om raad. omdat
lisette altijd een gelovige jonkvrouw was geweest besloot god haar te hepen.
hij stuurde haar een visioen en zei tot haar dat zij een schaakwedstrijd moest
organiseren. degene die haar zou kunnen verslaan de juiste man voor haar zou
zijn. alleen een intelligente echtenoot zou haar gelukkig kunnen maken.

lisette dankte god voor zijn hulp en rende terug naar huis. daar legde zij het
idee voor aan haar vader die er direct mee instemde. hij organiseerde een
groots schaaktoernooi en stuurde boodschappers naar alle uithoeken van het
land. omdat de jonkvrouw niet alleen bekend stond om haar scherpe geest, maar
ook om haar stralende schoonheid. het bericht van dit originele toernooi werd
dus met veel enthousiasme ontvangen door de jonge edelmannen. tevens trok dit
toernooi ook veel oude edelmannen, die dachten dat zij in een toernooi als dit
nog wel een kansje maakten om een jonge blom te veroveren. zij dichtten
zichzelf misschien nog wel meer kans toe dan de jongeren.

toen de dag van het toernooi was aangebroken zag en in delft zwart en wit van
de schaakborden. de deelnemers moeste het eerste tegen elkaar opnemen, en de
twee winnaars mochten daarna tegen jonkvrouw lisette spelen. aan het eind van
de middag was het bekeken. de twee overgebleven mannen waren jonker klaas uit
groningen en jonker johan van utrecht. klaas had geen kasteel, maar een
herenboerderij in het noorden van groningen en elf kinderen. johan was een
knappe en goedgebouwde jongeman uit het bruisende utrecht met vrolijke ogen en
een veelbelovende mond. jonkvrouw lisette had het snel bekeken. zij liet zich
schaken door johan en trouwde de volgende dag al met hem.

jonker johan kwam op het kasteel in delft wonen en na een aanvankelijk goede
start van hun huwelijk begon er steeds meer wrijving te ontstaan. in het begin
hadden de jonggehuwden erg veel plezier met elkaar. zij lagen dagen in bed en
gingen samen naar banketten en feestjes. dit begon na een tijdje steeds minder
te worden. johan zat liever in de kroeg dan thuis met zijn vrouw te schaken en
kwam steeds later thuis. lisette mocht niet meer studeren van hem, maar moest
het huishouden gaan doen omdat zij immers een vrouw was. het enige dat lisette
echter nooit had geleerd was het huishouden doen en dat wilde zij ook helemaal
niet leren. toen johan hele nachten wegbleef, begon lisette te vermoeden dat
hij er een andere vrouw op nahield. de jonkvrouw begon hem steeds meer te
haten. zij had nooit tegen gods wil in mogen gaan door vals te spelen met het
potje schaak. nu zat ze opgescheept met een man die haar niet begreep en haar
dingen liet doen die ze niet wilde.

dankzij een vroegere cursus alchemie wist lisette jonker johan te vergiftigen
zonder dat iemand er iets van merkte. toen hij op een dag dood in zijn bed werd
gevonden ging iedereen er gewoon vanuit dat hij wel weer teveel gedronken zou
hebben. deze keer was het hem fataal geworden. lisette liet hem begraven, pakte
haar koffers en ging naar groningen. jonker klaas ontving haar met open armen.
hij bracht haar naar zijn bibliotheek en pakte zelf haar koffers uit. toen de
jonkvrouw weer wat was bijgekomen van de reis, stelde hij haar voor aan al zijn
kinderen. bij klaas kreeg jonkvrouw lisette de tijd om te studeren, te spelen
met zijn kinderen en zelf ook nog eens zes kinderen. zij besloot nooit meer
gods goede raad te negeren en stierf op honderd-en-twee jarige leeftijd. 

