به بهانه ماجرای وحشتناک اخیر؛ جمله کلیدی در رابطه والدین و فرزندان
نی نی سایت: ماجرای تلخ فوت سوگند صیادی همه ما را متاثر و ناراحت کرده است. فارغ از اینکه چه عاملی باعث این اتفاق وحشتناک شده است و اینکه تا مشخص نشدن نتایج تحقیقات حق قضاوت نداریم؛ پرسشی که باید برای همه پدرها و مادرها ایجاد شود و برای آن از قبل پاسخ درخوری داشته باشند این است که در برابر رفتارهای اشتباه و حتی پر خطر فرزندمان چه باید بکنیم؟
هنوز هیچ کدام از ما از کم و کیف ماجرای مرحوم سوگند مطلع نیستیم و البته باید نقش تربیتی مدرسه و قصور احتمالی به صورت دقیق مورد بررسی قرار گیرد اما به این بهانه میخواهیم به این پرسش، پاسخ بدهیم که نقش پدری و مادری ما در مواقع بحرانی کجاست؟
کودکان و نوجوانان اشتباه میکنند. گاهی دروغ میگویند، گاهی تصمیمهای نادرست میگیرند، گاهی از قوانین خانواده سرپیچی میکنند، گاهی انتخابهایی دارند که با ارزشها و انتظارات والدینشان سازگار نیست. اینها بخشی از فرایند رشد، تجربهاندوزی و شکلگیری شخصیت انسان است.
اما یک سؤال مهم وجود دارد: وقتی فرزندمان اشتباه میکند، ما بهعنوان پدر و مادر چه میکنیم؟
آیا باید خانه را به جایی تبدیل کنیم که فرزندمان از ترس سرزنش، تحقیر و تنبیه، حقیقت را پنهان کند؟ یا فضایی بسازیم که حتی در دشوارترین شرایط بتواند به ما پناه بیاورد؟
از منظر روانشناسی، یکی از مهمترین نیازهای عاطفی کودک، داشتن یک دلبستگی ایمن است. دلبستگی ایمن یعنی کودک بداند والدینش افرادی قابل اعتماد، در دسترس و حمایتگر هستند؛ کسانی که حتی هنگام ناراحتی از رفتار او، رابطه عاطفیشان را با او قطع نمیکنند.
کودکی که از امنیت عاطفی برخوردار است، میداند اگر شکست بخورد، اشتباه کند یا دچار مشکل شود، لازم نیست برای حفظ محبت والدینش واقعیت را پنهان کند.
بین رفتار فرزند و ارزشمندی او تفاوت قائل شویم
فرزند ما ممکن است رفتار اشتباهی داشته باشد، اما خودش یک انسان بیارزش یا بد نیست.
بهجای اینکه بگوییم «تو بچه بدی هستی»، بگوییم «کاری که انجام دادی اشتباه بود و باید دربارهاش صحبت کنیم».
این تفاوت ساده، پیام مهمی به کودک منتقل میکند: من رفتار تو را نقد میکنم، نه شخصیت و ارزش وجودی تو را.
قبل از قضاوت، گوش کنیم
گاهی والدین پیش از آنکه بدانند چه اتفاقی افتاده، شروع به نصیحت، بازخواست یا سرزنش میکنند.
اما فرزند ما پیش از دریافت راهحل، به شنیدهشدن نیاز دارد.
از او بپرسیم: «چه اتفاقی افتاد؟»، «چه احساسی داشتی؟»، «چه چیزی باعث شد این تصمیم را بگیری؟»
گوشدادن به معنای تأیید رفتار اشتباه نیست؛ به معنای تلاش برای فهمیدن دنیای درونی فرزندمان است.
خشم خود را مدیریت کنیم
هیچکس نمیتواند ادعا کند که همیشه والد آرام و بینقصی است. گاهی رفتار فرزندمان ما را عصبانی، نگران یا ناامید میکند. اما مسئولیت مدیریت خشم بر عهده بزرگسال است، نه کودک.
داد زدن، تهدید، تحقیر، کتکزدن و ترساندن شاید در لحظه کودک را ساکت کند، اما سکوت ناشی از ترس با یادگیری و اصلاح رفتار تفاوت دارد.
اگر احساس میکنیم کنترل خود را از دست میدهیم، بهتر است گفتوگو را متوقف کنیم، کمی فاصله بگیریم و پس از آرامشدن به موضوع برگردیم.
بهجای تنبیه، مسئولیتپذیری را آموزش دهیم
هدف تربیت، انتقامگرفتن از فرزند بهخاطر اشتباهاتش نیست؛ هدف، کمک به او برای فهم پیامد رفتار و یادگیری انتخابهای بهتر است.
اگر وسیلهای را خراب کرده، در جبران خسارت مشارکت کند. اگر به کسی آسیب زده، مسئولیت عذرخواهی و جبران را یاد بگیرد. اگر قانونی را نقض کرده، پیامد منطقی و متناسب با رفتار را بپذیرد.
پیامد تربیتی باید قابل پیشبینی، متناسب، غیرخشونتآمیز و متناسب با سن کودک و نوجوان باشد؛ نه حاصل خشم و انتقام والدین.
به فرزندمان اجازه بدهیم با ما درباره موضوعات دشوار صحبت کند
اگر نوجوانی از ترس واکنش والدین نتواند درباره یک رابطه عاطفی، شکست تحصیلی، اشتباه، تجربه ناخوشایند یا حتی تهدیدی که متوجه اوست صحبت کند، ممکن است در موقعیتهای خطرناک تنها بماند.
ما باید به فرزندانمان نشان دهیم که هیچ موضوعی آنقدر شرمآور یا ترسناک نیست که نتوانند دربارهاش با ما حرف بزنند.
گاهی مهمترین جملهای که یک پدر یا مادر میتواند به فرزندش بگوید این است:
«ممکن است از رفتارت ناراحت شوم، ممکن است با تصمیم تو مخالف باشم، اما هیچوقت برای کمکخواستن از من نترس. من کنار تو هستم و اول از همه به امنیت تو فکر میکنم.»
اگر اشتباه کردیم، عذرخواهی کنیم
والدین هم اشتباه میکنند. ممکن است از روی عصبانیت حرفی بزنیم، قضاوت نادرستی داشته باشیم یا واکنشی نامتناسب نشان دهیم.حتی شاید در آن رفتاری که ما را عصبانی کرده، تقصیری متوجه فرزندمان نیست و ناشی از اختلاف دیدگاه طبیعی باشد.
عذرخواهی از فرزند اقتدار والدین را از بین نمیبرد؛ بلکه به او مسئولیتپذیری، احترام و ترمیم رابطه را آموزش میدهد.
به او بگوییم: «من نباید با تو آنطور صحبت میکردم. عصبانی بودم، اما این رفتار من درست نبود.»
سخن پایانی
فرزندپروری به معنای کنترل تمام رفتارهای فرزند نیست؛ به معنای آمادهکردن او برای زندگی، تصمیمگیری و پذیرفتن مسئولیت انتخابهایش است.
ما قرار نیست فرزندانی تربیت کنیم که هرگز اشتباه نکنند؛ قرار است انسانهایی تربیت کنیم که وقتی اشتباه کردند، توانایی پذیرش، جبران و یادگیری داشته باشند.
خانه باید جایی باشد که کودک در آن احساس کند دیده میشود، شنیده میشود، دوست داشته میشود و امنیت دارد.
فرزند ما باید مطمئن باشد که حتی اگر دنیا به رویش بسته شد، در خانه هنوز کسی هست که در را به روی او باز میکند.
محبت والدین نباید پاداش رفتار باشد و با اولین اشتباه از او دریغ شود. البته دوستداشتن بیقیدوشرط به معنای پذیرفتن همه رفتارها نیست؛ میتوانیم با رفتاری مخالف باشیم، مرز تعیین کنیم و پیامد مشخص کنیم، اما هرگز حق نداریم امنیت جسمی و روانی فرزندمان را از او بگیریم.
شاید مهمترین میراثی که میتوانیم برای فرزندانمان به جا بگذاریم، این اطمینان باشد:
«هر اتفاقی بیفتد، برای کمکخواستن از من لازم نیست بترسی.»
نظرات شما
جدیدترین پرامتیازترینمرسی از مطالب درستتون
لطفا از اینجور مطلب بیشتر بذارید
روحش در ارامش سوگند عزیز ایران
تایپک های مربوط به سوگند رو نترکونید لطفا .
این متن اصلا متناسب با اتفاق وحشتناکی که افتاده و ریشه ها و علت هاش نبود . اصل ماجرا رو به فراموشی سپردین انگار