KARAYOLLARI TRAFİK

SEKİZİNCİ KISIM

Hukuki Sorumluluk ve Sigorta

BİRİNCİ BÖLÜM [70]

İşletenin Hukuki Sorumluluğu

İşleten ve araç işleticisinin bağlı olduğu

teşebbüs sahibinin hukuki sorumluluğu: 70

Madde 85 – (Değişik birinci fıkra: 17/10/1996-4199/28 md.) Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya

yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir

teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle

işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi,

doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.

(Ek: 17/10/1996-4199/28 md.) Motorlu araç ölüme veya yaralanmaya sebebiyet vermiş ise,

kazaya karışan aracın başkalarına devir ve temliki veya üzerinde bir hak tesisini

önlemek amacıyla olaya el koyan Cumhuriyet Savcılıklarınca, aracın tescilli olduğu

tescil kuruluşuna trafik kaydı üzerine şerh düşülmesi için talimat verilir. Kaza

anı ile Cumhuriyet Savcılığınca trafik kaydı üzerine şerh düşülmesi arasında geçen

süreler içinde kötü niyetle yapılan araç tescilleri hükümsüz sayılır. Şerhin konulduğu

tarihten itibaren bir ay içerisinde, şerhin kaldırıldığına veya devamına ilişkin

mahkeme kararı ibraz edilmediği takdirde bu şerh hükümsüz sayılır.

İşletilme halinde olmayan bir motorlu aracın sebep olduğu

trafik kazasından dolayı işletenin sorumlu tutulabilmesi için, zarar görenin, kazanın

oluşumunda işleten veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere ilişkin bir kusurun

varlığını veya araçtaki bozukluğun kazaya sebep olduğunu ispat etmesi gerekir.

(Değişik:

17/10/1996-4199/28 md.) İşleten ve araç işleticisi teşebbüs sahibi,

hakimin takdirine göre kendi aracının katıldığı bir kazadan sonra yapılan yardım

çalışmalarından dolayı yardım edenin maruz kaldığı zarardan da sorumlu tutulabilir.

Ancak, bu durumda işletici teşebbüs sahibinin sorumlu kılınabilmesi için kazadan

kendisinin sorumlu olması veya yardımın doğrudan doğruya kendisine veya araçta bulunanlara

yahut kazaya taraf olan üçüncü kişilere yapılması gerekir.

(Değişik:

17/10/1996-4199/28 md.) İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün

sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin

kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.

İşletenin veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin,

sorumluluktan kurtulması veya sorumluluğun azaltılması: [71]

Madde

86 – (Değişik: 17/10/1996-4199/29 md.)

İşleten

veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden

sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı

etkilemiş olmaksızın, kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya bir üçüncü

kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur.

Sorumluluktan

kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi, kazanın

oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hakim, durum ve şartlara

göre tazminat miktarını indirebilir.

Genel hükümlerin uygulanması:

Madde

87 – (Değişik: 17/10/1996-4199/30 md.)

Yaralanan

veya ölen kişi, hatır için karşılıksız taşınmakta ise veya motorlu araç, yaralanan

veya ölen kişiye hatır için karşılıksız verilmiş bulunuyorsa, işletenin veya araç

işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin sorumluluğu ve motorlu aracın maliki

ile işleteni arasındaki ilişkide araca gelen zararlardan dolayı sorumluluk, genel

hükümlere tabidir.

Zarar

görenin beraberinde bulunan bagaj ve benzeri eşya dışında araçta taşınan eşyanın

uğradığı zararlardan dolayı işletenin veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs

sahibinin sorumluluğu da genel hükümlere tabidir.

Zarar verenlerin birden fazla olması:

Madde

88 – Bir motorlu aracın katıldığı bir kazada, bir üçüncü kişinin

uğradığı zarardan dolayı, birden fazla kişi tazminatla yükümlü bulunuyorsa, bunlar

müteselsil olarak sorumlu tutulur.

(Değişik:

17/10/1996-4199/31 md.) Birden fazla kişinin sorumlu olduğu durumlarda,

bunlar arasındaki ilişki bakımından zarar, olayın bütün şartları değerlendirilerek

paylaştırılır. Özel durumlar ve özellikle araçların işletme tehlikeleri, zararın

iç ilişkide başka türlü paylaştırılmasını haklı göstermedikçe, işletenler ve araç

işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahipleri kusurları oranında zarara katlanırlar.

İşletenler veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahipleri

arasında zararın tazmini: 71

Madde

89 – (Değişik: 17/10/1996-4199/32 md.)

Birden

çok motorlu aracın katıldığı bir kazada işletenlerden biri bedensel bir zarara uğrarsa,

özel durumlar ve özellikle işletme tehlikeleri başka türlü paylaştırmayı haklı göstermedikçe,

kazaya katılan araçların işletenleri ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs

sahipleri kendilerine düşen kusur oranında, zararı gidermekle yükümlüdürler.

İşletenlerden

ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahiplerinden birine ait bir şeyin zarara

uğraması halinde, zarar gören, ancak zarar veren işletenin veya araç işleticisinin

bağlı olduğu teşebbüs sahibinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kimsenin kusuru

veya geçici olarak temyiz gücünü kaybetmesi veya zarar verene ait araçtaki bir bozukluk

yüzünden zararın vuku bulduğunu ispat etmesi halinde zarar veren işleten veya işleticinin

bağlı olduğu teşebbüs sahibi tazminatla yükümlü tutulur.

Tazminatla yükümlü olan işletenler veya işleticinin bağlı

olduğu teşebbüs sahipleri zarar gören işletene veya işleticinin bağlı olduğu teşebbüs

sahibine karşı müteselsilen sorumludurlar.

Maddi ve manevi tazminat:

Madde

90 – (Değişik:14/4/2016-6704/3 md.)

Zorunlu mali sorumluluk

sigortası kapsamındaki tazminatlar bu Kanunda (…) [72] öngörülen usul ve

esaslara tabidir. (Ek cümle:9/6/2021-7327/18 md.) (İptal cümle: Anayasa Mahkemesi’nin

29/12/2022 tarihli ve E.: 2021/82, K.: 2022/167 sayılı Kararı ile.) Söz konusu

tazminatlar ve manevi tazminata ilişkin olarak bu Kanunda (…) 72 düzenlenmeyen hususlar hakkında 11/1/2011

tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümleri

uygulanır. [73]

(Ek fıkra:9/6/2021-7327/18

md.) (İptal fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 29/12/2022 tarihli ve E.: 2021/82, K.:

2022/167 sayılı Kararı ile.)

İKİNCİ BÖLÜM

Sigorta

Mali sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğu:

Madde

91 – (Değişik: 17/10/1996 – 4149/33 md.)

İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına

göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası

yaptırmaları zorunludur.

Zorunlu

mali sorumluluk sigortasına ilişkin primler peşin ödenir. Ancak, Hazine Müsteşarlığının

bağlı bulunduğu Bakanlık primlerin taksitler halinde tahsil edilmesine ilişkin düzenleme

yapmaya yetkilidir.

(Değişik üçüncü fıkra:

14/7/2004-5217/12 md.) Sigorta yaptıranların, sigorta şirketlerine ödeyecekleri

sigorta priminin % 5’i oranındaki tutar, sigorta şirketi tarafından tahsil edildiği

ayı takip eden ayın en geç 20’sine kadar İçişleri Bakanlığı Merkez Saymanlığı hesabına

yatırılır. Yatırılan bu tutarlar bütçeye gelir kaydedilir.

(Mülga

dördüncü fıkra: 13/2/2011-6111/58 md.)

Geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu mali sorumluluk

sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilir.

(Değişik

altıncı fıkra: 13/2/2011-6111/58 md.) Yabancı plakalı taşıtların Hazine Müsteşarlığının

bağlı olduğu Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslara göre Türkiye’de geçerli sigortaları

yoksa bunlar için zorunlu mali sorumluluk sigortası Türkiye sınırlarına girişleri

sırasında yapılır.

(Ek yedinci fıkra: 2/12/2004-5265/1 md.) Milletlerarası hukukun meşru saydığı hallerde, ortak savunma

veya barış harekâtı çerçevesinde Türkiye’de harekât, eğitim veya tatbikat maksadıyla

bulunmasına izin verilen yabancı silâhlı kuvvetlerin neden olabileceği hasar ve

zararların tazmini konularının özel bir anlaşmayla düzenlendiği hallerde, bu kapsamda

Türkiye’ye girecek yabancı askerî araçlar bakımından bu madde hükmü uygulanmaz.

(Değişik:

21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayanlar 1 800 000

lira para cezası ile cezalandırılırlar.

Zorunlu mali sorumluluk sigortası dışında kalan hususlar:

Madde 92 – Aşağıdaki

hususlar, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışındadırlar.

a)

İşletenin; bu Kanun uyarınca eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilere karşı yöneltebileceği

talepler,

b) İşletenin; eşinin, usul ve füruunun, kendisine evlat edinme

ilişkisi ile bağlı olanların ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin mallarına gelen

zararlar nedeniyle ileri sürebilecekleri talepler,

c) İşletenin; bu Kanun uyarınca sorumlu tutulmadığı şeye gelen

zararlara ilişkin talepler,

d)

Bu Kanunun 105 inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre zorunlu mali sorumluluk sigortasının

teminatı altında yapılacak motorlu araç yarışlarındaki veya yarış denemelerindeki

kazalardan doğan talepler,

e)

Motorlu araçta taşınan eşyanın uğrayacağı zararlar,

f)

Manevi tazminata ilişkin talepler.

g) (Ek: 14/4/2016-6704/4 md.) Hak

sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat talepleri,

h) (Ek: 14/4/2016-6704/4 md.) İlgililerin,

sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmayan tazminat talepleri,

i) (Ek: 14/4/2016-6704/4 md.) (İptal:

Anayasa Mahkemesinin 17/7/2020 tarihli ve E.:2019/40; K.:2020/40 sayılı Kararı ile)

j) (Ek: 9/6/2021-7327/19 md.) Destekten yoksun kalan hak

sahibinin, destek şahsının kusuruna denk gelen tazminat talepleri,

k) (Ek: 9/6/2021-7327/19 md.) Gelir kaybı, kâr kaybı, iş

durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararlar,

l) (Ek: 9/6/2021-7327/19 md.) Hasar sebebiyle trafikten çekme

veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı tazminatı talepleri,

m) (Ek: 9/6/2021-7327/19 md.) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı

Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki terör eylemlerinde ve bu eylemlerden doğan

sabotajda kullanılan araçların neden olduğu ve sigortalının sorumluluk riski kapsamında

olmayan tazminat talepleri ile aracın terör eylemlerinde kullanıldığını veya kullanılacağını

bilerek binen kişilerin ve terör ve sabotaj eyleminde yer alan kişilerin uğradıkları

zararlara ilişkin talepler.

(Ek fıkra: 9/6/2021-7327/19 md.) 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumu

tarafından yapılan gelir kaybına ilişkin ödemelerde, 5510 sayılı Kanunun 21 inci

maddesi uyarınca sigortacının Sosyal Güvenlik Kurumuna karşı sorumluluğu varsa,

bu sorumluluk sigortacının kendi sigortalısının kusuru oranında devam eder.

En

az sigorta tutarları:

Madde

93 – (Değişik: 17/10/1996-4199/34 md.)

Zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartları, teminat

tutarları ile tarife ve talimatları Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlıkça

tespit edilir ve Resmi Gazetede yayımlanır.

Tarife

ve talimatların tespitinde; araç türleri; coğrafi bölge; sigorta süresi içinde herhangi

bir hasar ödemesine neden olmayan işletenlerin primlerinin indirilmesi yoluyla ödüllendirilmesi,

hasar ödemesine neden olan işletenlerin primlerinin yükseltilmesi yoluyla cezalandırılması

ve gerekli görülen diğer hususlar dikkate alınır.

Sigorta

sözleşmesinin verilmesi ve işletenin değişmesi halinde yapılacak işlemler:

Madde

94 – (Birinci fıkra mülga: 25/6/1988 – KHK – 330/5 md.; Aynen kabul; 31/10/1990

– 3672/4 md.)

(Değişik:

25/6/1988 – KHK – 330/5 md.; Aynen kabul:31/10/1990 – 3672/4 md.) Sigortalı

aracı işletenlerin değişmesi halinde, devreden kişi 15 gün içinde sigortacıya durumu

bildirmek zorundadır.

(İptal

fıkra: Anayasa Mahkemesinin 23/1/2024 Tarihli ve

E: 2023/130, K: 2024/17 Sayılı Kararı ile . )

(İptal

fıkra: Anayasa Mahkemesinin 23/1/2024 Tarihli ve

E: 2023/130, K: 2024/17 Sayılı Kararı ile . )

(Beşinci

fıkra mülga: 25/6/1988 – KHK -330/5 md.; Aynen kabul: 31/10/1990 – 3672/4 md.)

(Değişik:

21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayanlar 1 800 000 lira

para cezası ile cezalandırılırlar.

Tazminatın azaltılması veya kaldırılması sonucunu doğuran haller:

Madde

95 – Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin

kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının

azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.

Ödemede

bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine

göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta

ettirene başvurabilir.

Zarar görenlerin çokluğu:

Madde

96 – Zarar görenlerin tazminat alacakları, sigorta sözleşmesinde

öngörülen sigorta tutarından fazla ise zarar görenlerden her birinin sigortacıya

karşı yöneltebileceği tazminat talebi, sigorta tutarının tazminat alacakları toplamına

olan oranına göre indirime tabi tutulur.

Başka

tazminat taleplerinin bulunduğunu bilmeksizin zarar görenlerin birine veya birkaçına

kendilerine düşecek olandan daha fazla ödemede bulunan iyiniyetli sigortacı, yaptığı

ödeme çerçevesinde, diğer zarar görenlere karşı da borcundan kurtulmuş sayılır.

Doğrudan doğruya talep ve dava hakkı:

Madde

97 – (Değişik: 14/4/2016-6704/5 md.)

Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk

sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta

kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden

itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen

cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava

açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir.

Sağlık hizmet bedellerinin ödenmesi: [74]

Madde

98 – (Değişik: 13/2/2011-6111/59 md.)

Trafik kazaları sebebiyle

üniversitelere bağlı hastaneler ve diğer bütün resmî ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarının

sundukları sağlık hizmet bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına

bakılmaksızın genel sağlık sigortalısı sayılanlar için belirlenen sağlık hizmeti

geri ödeme usul ve esasları çerçevesinde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır.

(Ek cümle: 4/4/2015-6645/60 md.) Ancak, Sosyal Güvenlik Kurumu, bu kapsama

girenler yönünden genel sağlık sigortalısı sayılanlar için belirlenen sağlık hizmetlerine

ilave sağlık hizmetlerini belirler, protez ve ortezler için farklı birim fiyatı

tespit eder. Bu sağlık hizmetleri sağlık uygulama tebliğindeki istisnai sağlık hizmetleri

kapsamına dâhil edilmez. [75]

Trafik kazalarına sağlık teminatı

sağlayan zorunlu sigortalarda; sigorta şirketlerince yazılan primlerin ve Güvence

Hesabınca tahsil edilen katkı paylarının % 15’ini aşmamak üzere, münhasıran bu teminatın

karşılığı olarak Hazine Müsteşarlığınca sigortacılık ilkeleri çerçevesinde maktu

veya nispi olarak belirlenen tutarın tamamı sigorta şirketleri ve 3/6/2007 tarihli

ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanununun 14 üncü maddesinde düzenlenen durumlar için

Güvence Hesabı tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna aktarılır. Söz konusu tutar,

ilgili sigorta şirketleri için sigortacılık ilkelerine göre ayrı ayrı belirlenebilir.

Aktarım ile sigorta şirketlerinin ve Güvence Hesabının bu teminat kapsamındaki

yükümlülükleri sona erer. Cumhurbaşkanı söz konusu tutarı % 50’sine kadar artırmaya

veya azaltmaya yetkilidir. [76]

Bu madde çerçevesinde sigorta

şirketleri ve Güvence Hesabı tarafından ödenecek meblağın süresinde ödenmemesi halinde

31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Kanunun 89 uncu maddesinin ikinci fıkrası uygulanır.

Sigorta şirketleri ve Güvence

Hesabından Sosyal Güvenlik Kurumuna aktarılacak meblağın belirlenmesi ve ödenmesi

ile sağlık hizmetleri için teminat sağlanan sigortaların tespiti ve bu maddenin

uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esaslar Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik

Kurumunun görüşü alınarak Hazine Müsteşarlığınca belirlenir. Trafik kazası sebebiyle

Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kurumlarınca gerçekleştirilen tedavi giderleri bakımından,

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından Sağlık Bakanlığına yapılacak ödemeye ilişkin usul

ve esaslar Sosyal Güvenlik Kurumu ve Sağlık Bakanlığı tarafından ayrıca belirlenir.

Tazminat ve giderlerin ödenmesi:

Madde

99 – Sigortacılar, hak sahibinin zorunlu mali sorumluluk sigortası

genel şartlarıyla belirlenen belgeleri, sigortacının merkez veya kuruluşlarından

birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortası

sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar. [77]

Ödemeyi

yapan sigortacı, ödenen miktarın sorumluluk oranlarında paylaşılmasını diğer sigortacılardan

yazılı olarak talep eder. Diğer sigortacılar talep tarihinden itibaren sekiz iş

günü içinde kendilerine düşen miktarı talepte bulunana öder.

(Değişik:

21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayan sigortacılar, 108 000 000 lira

hafif para cezası ile cezalandırılırlar.

İhtiyari mali sorumluluk sigortasına uygulanacak hükümler:

Madde

100 – Bu Kanunun sorumluluğun kaldırılması veya tazminatın azaltılmasına

ilişkin 95 inci maddesi, doğrudan doğruya talep ve dava hakkına ilişkin 97 nci maddesi

ve zamanaşımına ilişkin 109 uncu maddesi ihtiyari mali sorumluluk sigortasında da

uygulanır.

Sigorta sözleşmesi yapmaya yetkili sigorta

şirketleri ve sigorta yapma zorunluluğu:

Madde

101 – Bu Kanunda öngörülen zorunlu mali sorumluluk sigortası

Türkiye’de kaza sigortası dalında çalışmaya yetkili olan sigorta şirketleri tarafından

yapılır. Bu sigorta şirketleri zorunlu mali sorumluluk sigortasını yapmakla yükümlüdürler.

(Değişik:

21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükmüne uymayan sigorta şirketleri,

108 000 000 lira hafif para cezası ile cezalandırılırlar.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Özel Durumlar

Motorlu araç römorkları:

Madde 102 – Bir römorkun

veya yarı römorkun veya çekilen bir aracın sebep olduğu zarardan dolayı, çekicinin

işleteni, motorlu aracı işletenin sorumlulu ğuna ilişkin hükümlere göre

sorumlu tutulur. Çekilen araçla ilgili olarak sorumluluk genel hükümlere tabidir.

Çekicinin

sorumluluk sigortası, çekiciyi işletenin, römorkun sebep olduğu zarardan dolayı

sorumluluğunu da kapsar.

İnsan

taşımada kullanılan römorklar, römork için ek bir sorumluluk sigortası yaptırılarak

tüm katarın en az zorunlu mali sorumluluk sigortası tutarlarının kapsamına girmesi

sağlanmadıkça, trafiğe çıkarılamaz.

Motorsuz taşıtlar ve motorlu bisiklet: [78]

Madde

103 – Motorsuz taşıtlar ile motorlu bisiklet sürücülerinin hukuki

sorumluluğu genel hükümlere tabidir.

Motorlu araçlarla ilgili mesleki faaliyette bulunanlar:

Madde 104 – Motorlu

araçlarla ilgili mesleki faaliyette bulunan teşebbüslerin sahibi, gözetim, onarım,

bakım, alım – satım, araçta değişiklik yapılması amacı ile veya benzeri bir amaçla

kendisine bırakılan bir motorlu aracın sebep olduğu zararlardan dolayı; işleten

gibi sorumlu tutulur. Aracın işleteni ve araç için zorunlu mali sorumluluk sigortası

yapan sigortacısı bu zararlardan sorumlu değildir.

(Değişik:

17/10/1996-4199/35 md.) Yukarıda yazılı teşebbüs sahipleri kendilerine

bırakılan motorlu araçların tümünü kapsamak üzere esasları Hazine Müsteşarlığının

bağlı bulunduğu Bakanlıkça tespit edilecek bir zorunlu mali sorumluluk sigortası

yaptırmaya ve denetimlerde bu sigortanın yapıldığını belgelemeye mecburdurlar.

İşletenin

sorumluluk sigortasına ilişkin hükümler, burada da uygulanır.

Motorlu

araçları mesleki veya ticari amaçlar için elinde bulunduran teşebbüs sahipleri bu

araçların yönetmelikte gösterilecek biçimde bir defterini tutmakla yükümlüdürler.

(Değişik:

21/5/1997-4262/4 md.) Bu madde hükümlerine uymayan teşebbüs sahipleri,

108 000 000 lira hafif para cezası ile cezalandırılırlar.

(Ek: 17/10/1996-4199/35 md.) İkinci fıkrada sözü edilen sigortayı yaptırmayan teşebbüs

sahiplerinin bu işyerleri, mahallin en büyük mülki amirince 15 güne kadar faaliyetten

men edilir.

Yarışlar:

Madde

105 – Yarış düzenleyicileri, yarışa katılanların veya onlara

eşlik edenlerin araçları ile gösteride kullanılan diğer araçların sebep olacakları

zararlardan dolayı motorlu araç işleteninin sorumluluğuna ilişkin hükümler uyarınca

sorumludurlar.

Yarışçıların veya onlarla birlikte araçta bulunanların uğrayacakları

zararlarla, gösteride kullanılan araçların uğradıkları zararlardan dolayı sorumluluk

genel hükümlere tabidir.

Yarış

düzenleyicilerinin, yarışa katılanların ve yardımcı kişilerin yarış esnasında üçüncü

kişilere karşı olan sorumluluklarını karşılamak üzere bir sorumluluk sigortası yaptırmaları

zorunludur. Bu gibi yarışlara izin vermeye yetkili olan makamın talebi üzerine Ticaret

Bakanlığı durum ve şartlara göre en az sigorta tutarlarını belirlemekle görevlidir.

Motorlu araçlar için yapılacak sigortalarda en az sigorta tutarları zorunlu mali

sorumluluk sigortasındaki tutarlardan az olamaz. Bu Kanunun zarar görenin doğrudan

doğruya sigortacıyı dava edebilmesine ilişkin 97 nci maddesi hükümleri ile zarar

görenlerin birden çok olması haline ilişkin 96 ncı maddesi hükümleri burada da uygulanır.

Yetkili

makamdan izin alınmaksızın düzenlenen bir yarışta vukubulan zararlar, zarara sebep

olan motorlu aracın sorumluluk sigortacısı tarafından karşılanır. Böyle bir durumda,

sigortacı, yarış için özel bir sigortanın yapılmamış olduğunu bilen veya gerekli

özenin gösterilmesi halinde bilebilecek olan işleten veya işletenlere rücu edebilir.

(Değişik:

4/7/1988 – KHK – 336/1 md.; Aynen kabul: 7/2/1990 – 3612/59 md.) Bu

madde hükümleri ortalama hızı saatte en az elli kilometrenin üstünde olan veya ulaşılacak

hıza göre değerlendirme yapılması öngörülen motorlu araç veya bisiklet sporu gösterilerinde

uygulanır. Bu hükümler, yarış güzergahının diğer trafiğe kapatılması halinde de

geçerlidir. İçişleri Bakanlığı bu madde hükümlerinin, başka yarışlar bakımından

da uygulanmasına karar verebilir.

Devlete ve Kamu Kuruluşlarına Ait Araçlar:

Madde

106 – (Değişik: 25/6/1988 – KHK – 330/7 md.; Aynen kabul: 31/10/1990 – 3672/6 md.)

Genel

bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine ve belediyelere,

kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları

zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleri

uygulanır. Bu kuruluşlar, 85 inci maddenin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının

karşılanmasını sağlamak üzere 101 inci maddedeki şartları haiz milli sigorta şirketlerine

mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlüdürler.

Çalınan veya gasbedilen araçlarda sorumluluk:

Madde

107 – Bir motorlu aracı çalan veya gasbeden kimse işleten gibi

sorumlu tutulur. Aracın çalınmış veya gasbedilmiş olduğunu bilen veya gereken özen

gösterildiği takdirde öğrenebilecek durumda olan aracın sürücüsü de onunla birlikte

müteselsilen sorumludur. İşleten, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerden

birinin, aracın çalınmasında veya gasbedilmesinde kusurlu olmadığını ispat ederse,

sorumlu tutulamaz. İşleten, sorumlu olduğu durumlarda diğer sorumlulara rücu edebilir.

Aracın

çalındığını veya gasbedildiğini bilerek binen yolculara karşı sorumluluk, genel

hükümlere tabidir.

( Mülga

üçüncü fıkra : 3/6/2007-5684/45 md.)

Karayolu Trafik Garanti Sigortası Hesabı:

Madde

108 – (Değişik: 17/10/1996-4199/36 md. ; Mülga: 3/6/2007-5684/45

md.)

BEŞİNCİ BÖLÜM

Ortak Hükümler

Zamanaşımı:

Madde

109 – Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine

ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten

başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına

uğrar.

Dava,

cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zaman

aşımı süresi öngörmüş bulunursa, bu süre, maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.

Zamanaşımı, tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse, sigortacıya

karşı da kesilmiş olur. Sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı, tazminat yükümlüsü

bakımından da kesilmiş sayılır.

Motorlu

araç kazalarında tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu hakları, kendi

yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyi öğrendikleri

günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar.

Diğer

hususlarda, genel hükümler uygulanır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme: [79]

Madde

110 – (Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.)

İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu

kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu

Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi

olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen

tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.

Motorlu araç kazalarından

dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının şubesinin veya sigorta sözleşmesini

yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın

vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir. [80]

Sorumluluğa ilişkin anlaşmalar:

Madde

111 – Bu Kanunla öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan

anlaşmalar geçersizdir.

Tazminat

miktarlarına ilişkin olup da, yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar

veya uzlaşmalar yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebilir.
