TÜRK TİCARET KANUNU [1]

Sigorta Hukuku

BİRİNCİ KISIM

Genel Hükümler

A) Sigorta sözleşmesi

I - Temel kavramlar

1. Tanım

MADDE 1401 - (1) Sigorta sözleşmesi,

sigortacının bir prim karşılığında, kişinin para ile ölçülebilir bir menfaatini

zarara uğratan tehlikenin, rizikonun, meydana gelmesi hâlinde bunu tazmin etmeyi

ya da bir veya birkaç kişinin hayat süreleri sebebiyle ya da hayatlarında gerçekleşen

bazı olaylar dolayısıyla bir para ödemeyi veya diğer edimlerde bulunmayı yükümlendiği

sözleşmedir.

(2) Ruhsatsız bir şirket ile onun bu durumunu bilerek

yapılan sigorta sözleşmeleri hakkında Türk Borçlar Kanununun 604 ve 605 inci maddeleri

uygulanır. Türkiye’de yerleşik olmayan sigorta şirketleriyle kurulan sigorta sözleşmelerinde

bu hüküm uygulanmaz.

2. Karşılıklı sigorta

MADDE 1402 - (1) Birden çok kişinin

birleşerek, içlerinden herhangi birinin, belli bir rizikonun gerçekleşmesi durumunda

doğacak zararlarını tazmin etmeyi borçlanmaları karşılıklı sigortadır. Karşılıklı

sigorta faaliyeti ancak kooperatif şirket şeklinde yürütülebilir.

3. Reasürans

MADDE 1403 - (1) Sigortacı, sigorta ettiği

menfaati, dilediği şartlarla, tekrar sigorta ettirebilir.

(2) Reasürans, sigortacının, sigorta ettirene karşı

borç ve yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz; sigorta ettirene, tekrar sigorta yapana

karşı, doğrudan dava açmak ve istemde bulunma haklarını vermez.

4. Geçerli olmayan sigorta

MADDE 1404 - (1) Sigorta ettirenin veya sigortalının,

kanunun emredici hükümlerine, ahlâka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı bir

fiilinden doğabilecek bir zararını teminat altına almak amacıyla sigorta yapılamaz.

II - Hükümler

1. Sözleşmenin yapılması sırasında susma

MADDE 1405 - (1) Sigortacı ile sigorta sözleşmesi

yapmak isteyen kişinin, sözleşmenin yapılması için verdiği teklifname, teklifname

tarihinden itibaren otuz gün içinde reddedilmemişse sigorta sözleşmesi kurulmuş

sayılır.

(2) Teklifnamenin verilmesi sırasında yapılmış ödemeler,

sözleşmenin yapılmasından sonra prim olarak kabul edilir veya ilk prime sayılır.

Bu ödemeler, sözleşme yapılmadığı takdirde, kesinti yapılmadan, faiziyle birlikte

geri verilir.

(3) 1483 üncü madde hükmü saklıdır.

2. Temsil

a) Genel olarak

MADDE 1406 - (1) Bir kişi, diğer bir

kişinin adına onu temsilen sigorta sözleşmesi yapabilir; temsilci yetkisiz ise ilk

sigorta döneminin primlerinden sorumlu olur.

(2) Adına sigorta sözleşmesi yapılan kişi, rizikonun

gerçekleşmesinden önce veya 1458 inci madde hükmü saklı kalmak üzere, riziko gerçekleşince

de sözleşmeye sonradan icazet verebilir.

(3) Başkasının adına yapıldığı anlaşılmayan veya

yetkisiz yapılan sözleşme, menfaati bulunması şartıyla, temsilci adına yapılmış

sayılır.

b) Talimat bulunmaması

MADDE 1407 - (1) Temsilci, sigorta

ettiren tarafından, sigorta şartlarıyla ilgili herhangi bir talimat verilmemişse,

sigorta sözleşmesini, sözleşmenin yapıldığı yerdeki mutat şartlara göre yapar.

3. Sigorta menfaatinin yokluğu

MADDE 1408 - (1) Sigorta sözleşmesinin

yapılması anında, sigortalanan menfaat mevcut değilse, sigorta sözleşmesi geçersizdir.

Sözleşmenin yapıldığı anda varolan menfaat, sözleşmenin süresi içinde ortadan kalkarsa,

sözleşme o anda geçersiz olur.

(2) 1470 inci madde hükmü saklıdır.

4. Sigortanın kapsamı

MADDE 1409 - (1) Sigortacı, sözleşmede

öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan veya bedelden sorumludur.

(2) Sözleşmede öngörülen rizikolardan herhangi birinin

veya bazılarının sigorta teminatı dışında kaldığını ispat yükü sigortacıya aittir.

5. Sigorta süresi

MADDE 1410 - (1) Süre, sözleşmeyle

kararlaştırılmamış ise, taraf iradeleri, yerel teamül ile hâl ve şartlar göz önünde

bulundurularak, mahkemece belirlenir.

6. Sigorta dönemi

MADDE 1411 - (1) Prim daha kısa zaman

dilimlerine göre hesaplanmamış ise bu Kanuna göre sigorta dönemi bir yıldır.

7. Sigorta ettiren dışındakilerin bilgisi

ve davranışı

MADDE 1412 - (1) Kanunda sigorta ettirenin

bilgisine ve davranışına hukuki sonuç bağlanan durumlarda, sigortadan haberi olması

şartı ile sigortalının, temsilci söz konusu ise temsilcinin, can sigortalarında

da lehtarın bilgisi ve davranışı da dikkate alınır.

8. Fesih ve cayma

a) Olağanüstü durumlarda fesih

MADDE 1413 - (1) Sigortacının, konkordato

ilan etmesi, ilgili sigorta dalına ilişkin ruhsatının iptâl edilmesi veya sözleşme

yapma yetkisinin kaldırılması gibi hâllerde; sigorta ettiren, bu olguları öğrendiği

tarihten itibaren bir ay içinde sigorta sözleşmesini feshedebilir.

(2) Primlerin tamamını ödememişken sigorta

ettiren konkordato ilan etmişse, sigortacı, bunu öğrendiği tarihten itibaren, bir

aylık bildirim süresine uyarak, sigorta sözleşmesini feshedebilir.

(3) Zorunlu sigortalar ile prim ödemesinden muaf

hâle gelmiş can sigortalarına ikinci fıkra uygulanmaz.

b) Sigorta priminin artırılmasında fesih

MADDE 1414 - (1) Sigortacı, sigorta

teminatının kapsamında değişiklik yapmadan, ayarlama şartına dayanarak primi yükseltirse,

sigorta ettiren, sigortacının bildirimini aldığı tarihten itibaren bir ay içinde

sözleşmeyi feshedebilir.

c) Kısmi fesih ve cayma

MADDE 1415 - (1) Sigortacının sigorta

sözleşmesini, bazı hükümlerine ilişkin olarak feshetmesi veya ondan cayması haklı

sebeplere dayanıyorsa ve sigortacının sözleşmeyi geri kalan hükümlerle, aynı şartlarla

yapmayacağı durumdan anlaşılıyorsa, sigortacı sözleşmenin tamamını feshedebilir

veya ondan cayabilir.

(2) Sigortacı, sözleşmeyi kısmen feshetmiş veya

ondan caymışsa, sigorta ettiren sözleşmenin tamamını feshedebilir veya ondan cayabilir.

9. Tebliğler ve bildirimler

MADDE 1416 - (1) Sigorta ettiren tarafından

yapılacak tebliğler ve bildirimler sigortacıya veya sözleşmeyi yapan ya da yapılmasına

aracılık eden acenteye; sigortacı tarafından yapılan tebliğler ve bildirimler ise,

sigorta ettirenin veya gerektiğinde sigortalının ya da lehtarın sigortacıya bildirilmiş

son adreslerine yapılır.

10. Olağanüstü durumlar

a) Tarafların aczi, takibin semeresiz

kalması

MADDE 1417 - (1) Sigorta

ettiren, aciz hâline düşen veya hakkında yapılan takip semeresiz kalan sigortacıdan,

taahhüdünün yerine getirileceğine ilişkin teminat isteyebilir. Bu istemden itibaren

bir hafta içinde teminat verilmemiş ise sigorta ettiren sözleşmeyi feshedebilir.

(2) Primin ödenmesinden önce acze düşen, iflas eden

veya hakkında yapılan takip semeresiz kalan sigorta ettirene, sigortacının istemiyle,

aynı şartlarla, birinci fıkra hükmü uygulanır.

b) Sigortacının iflası

MADDE 1418 - (1) Sigortacının iflası

hâlinde sigorta sözleşmesi sona erer. Sigortacının iflasından önce ödenmeyen tazminatlar,

özel hükümler saklı kalmak kaydıyla, önce 3/6/2007 tarihli ve 5684 sayılı Sigortacılık

Kanunu gereğince sigortacı tarafından ayrılması gereken teminatlardan, sonra iflas

masasından karşılanır.

(2) Hak sahipleri iflas masasına İcra ve İflas Kanununun

206 ncı maddesinin dördüncü fıkrasında düzenlenen üçüncü sırada katılır.

11. Prim iadesi

MADDE 1419 - (1) Sigorta sözleşmesi sona erdiği

takdirde, Kanunda aksi öngörülmemişse, işlemeyen günlere ait ödenmiş primler sigorta

ettirene geri verilir.

12. Zamanaşımı

MADDE 1420 - (1) Sigorta sözleşmesinden doğan

bütün istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl ve 1482 nci

madde hükmü saklı kalmak üzere, sigorta tazminatına ve sigorta bedeline ilişkin

istemler her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına

uğrar.

(2) Diğer kanunlardaki hükümler saklıdır.

III - Tarafların borç ve yükümlülükleri

1. Sigortacının borç ve yükümlülükleri

a) Rizikoyu taşıma yükümlülüğü

aa) Genel olarak

MADDE 1421 - (1) Aksine sözleşme yoksa,

sigortacının sorumluluğu primin veya ilk taksidinin ödenmesi ile başlar; kara ve

denizde eşya taşıma işlerine ilişkin sigortalarda, sigortacı, sözleşmenin yapılmasıyla

sorumlu olur.

(2) 1430 uncu madde hükmü saklıdır.

bb) İmkânsızlık

MADDE 1422 - (1) Sigortacının sorumluluğu

başlamadan, sigorta ettirenin, sigortalının ve can sigortalarında ayrıca lehtarın,

fiilleri ve etkileri olmaksızın rizikonun gerçekleşmesi imkânsızlaşmışsa, sigortacı

prime hak kazanamaz.

b) Aydınlatma yükümlülüğü

MADDE 1423 - (1) Sigortacı ve acentesi,

sigorta sözleşmesinin kurulmasından önce, gerekli inceleme süresi de tanınmak şartıyla

kurulacak sigorta sözleşmesine ilişkin tüm bilgileri, sigortalının haklarını, sigortalının

özel olarak dikkat etmesi gereken hükümleri, gelişmelere bağlı bildirim yükümlülüklerini

sigorta ettirene yazılı olarak bildirir. Ayrıca,

poliçeden bağımsız olarak sözleşme süresince sigorta ilişkisi

bakımından önemli sayılabilecek olayları ve gelişmeleri sigortalıya yazılı olarak

açıklar.

(2) Aydınlatma açıklamasının verilmemesi hâlinde,

sigorta ettiren, sözleşmenin yapılmasına ondört gün içinde itiraz etmemişse, sözleşme

poliçede yazılı şartlarla yapılmış olur. Aydınlatma açıklamasının verildiğinin ispatı

sigortacıya aittir.

(3) Hazine Müsteşarlığı, çeşitli

ülkelerin ve özellikle Avrupa Birliğinin düzenlemelerini dikkate alarak, tüketiciyi

aydınlatma açıklamasının şeklini ve içeriğini belirler.

c) Sigorta poliçesi verme yükümlülüğü

aa) Genel olarak

MADDE 1424 - (1) Sigortacı; sigorta

sözleşmesi kendisi veya acentesi tarafından yapılmışsa, sözleşmenin yapılmasından

itibaren yirmidört saat, diğer hâllerde onbeş gün içinde, yetkililerce imzalanmış

bir poliçeyi sigorta ettirene vermekle yükümlüdür. Sigortacı poliçenin geç verilmesinden

doğan zarardan sorumludur.

(2) Sigorta ettiren poliçesini kaybederse, gideri

kendisine ait olmak üzere, yeni bir poliçe verilmesini sigortacıdan isteyebilir.

(3) Poliçenin verilmediği hâllerde, sözleşmenin

ispatı genel hükümlere tabidir.

bb) İçerik

MADDE 1425 - (1) Sigorta poliçesi,

tarafların haklarını, temerrüde ilişkin hükümler ile genel ve varsa özel şartları

içerir, rahat ve kolay okunacak biçimde düzenlenir.

(2) Poliçenin ve zeyilnâmenin eklerinin içeriği

teklifnameden veya kararlaştırılan hükümlerden farklıysa, anılan belgelerde yer

alıp teklifnameden değişik olan ve sigorta ettirenin, sigortalının ve lehtarın aleyhine

öngörülmüş bulunan hükümler geçersizdir.

(3) Kanunlarda aksine hüküm bulunmadıkça, genel

şartlarda sigorta ettirenin, sigortalının veya lehtarın lehine olan bir değişiklik

hemen ve doğrudan uygulanır. Ancak, bu değişiklik ek prim alınmasını gerektiriyorsa,

sigortacı değişiklikten itibaren sekiz gün içinde prim farkı isteyebilir. İstenilen

prim farkının sekiz gün içinde kabul edilmemesi hâlinde sözleşme eski genel şartlarla

devam eder.

d) Giderleri ödeme borcu

MADDE 1426 - (1) Sigortacı, sigorta

ettiren, sigortalı ve lehtar tarafından, rizikonun, tazminatın veya bedel ödeme

borcunun kapsamının belirlenmesi amacıyla yapılan makul giderleri, bunlar faydasız

kalmış olsalar bile, ödemek zorundadır.

(2) Eksik sigortanın yapıldığı

hâllerde 1462 nci madde hükmü kıyas yolu ile uygulanır.

e) Tazminat ödeme borcu

aa) Genel olarak

MADDE 1427 - (1) Aynen tazmine ilişkin

sözleşme yoksa sigorta tazminatı nakden ödenir.

(2) Sigorta tazminatı veya bedeli, rizikonun gerçekleşmesini

müteakip ve rizikoyla ilgili belgelerin sigortacıya verilmesinden sonra sigortacının

edimine ilişkin araştırmaları bitince ve her hâlde 1446 ncı maddeye göre yapılacak

ihbardan kırkbeş gün sonra muaccel olur. Can sigortaları için bu süre onbeş gündür.

Sigortacıya yüklenemeyen bir kusurdan dolayı inceleme gecikmiş ise süre işlemez.

(3) Araştırmalar, 1446 ncı maddeye göre yapılacak

ihbardan başlayarak üç ay içinde tamamlanamamışsa; sigortacı, tazminattan veya bedelden

mahsup edilmek üzere, tarafların mutabakatı veya anlaşmazlık hâlinde mahkemece yaptırılacak

ön ekspertiz sonucuna göre süratle tespit edilecek hasar miktarının veya bedelin

en az yüzde ellisini avans olarak öder.

(4) Borç muaccel olunca, sigortacı ihtara gerek

kalmaksızın temerrüde düşer.

(5) Sigortacının temerrüt faizi ödeme borcundan

kurtulmasını öngören sözleşme hükümleri geçersizdir.

bb) Kısmi tazminat ödemeleri

MADDE 1428 - (1) Sorumluluk sigortası dışındaki

sigortalarda, aksine sözleşme yoksa, sigorta süresi içinde yapılan kısmi tazminat

ödemeleri sigorta bedelinden düşülür.

(2) Kısmi zarar hâllerinde taraflar sigorta sözleşmesini

feshedebilirler. Ancak, sigortacı fesih hakkını, kısmi tazminat ödemesinden sonra

kullanabilir.

cc) Rizikonun gerçekleşmesinde kusur

MADDE 1429 - (1) Sigortacı, aksine

sözleşme yoksa, sigorta ettirenin, sigortalının, lehtarın ve bunların hukuken fiillerinden

sorumlu bulundukları kişilerin ihmallerinden kaynaklanan zararları tazmin ile yükümlüdür.

Sigorta ettiren, sigortalı ve tazminat ödenmesini sağlamak amacıyla bunların hukuken

fiillerinden sorumlu oldukları kişiler, rizikonun gerçekleşmesine kasten sebep oldukları

takdirde, sigortacı tazminat borcundan kurtulur ve aldığı primleri geri vermez.

(2) 1495, 1503 ve 1504 üncü maddenin ikinci fıkrası hükmü

saklıdır.

2. Sigorta ettirenin borç ve yükümlülükleri

a) Prim ödeme borcu

aa) Genel olarak

MADDE 1430 - (1) Sigorta ettiren, sözleşmeyle

kararlaştırılan primi ödemekle yükümlüdür. Aksine sözleşme yoksa sigorta primi peşin

ödenir. Özel kanunlardaki hükümler saklıdır.

(2) Sigorta primi nakden ödenir. İlk taksidin nakden

ödenmesi şartıyla, sonraki primler için kambiyo senedi verilebilir; bu hâlde, ödeme

kambiyo senedinin tahsili ile gerçekleşir.

(3) Sigorta ettiren, sigortacının sorumluluğu başlamadan

önce, kararlaştırılmış primin yarısını ödeyerek sözleşmeden cayabilir. Sözleşmeden

kısmi cayma hâlinde, sigorta ettirenin ödemekle yükümlü olduğu prim, cayılan kısma

ilişkin primin yarısıdır.

bb) Ödeme zamanı

MADDE 1431 - (1) Sigorta priminin tamamının,

taksitle ödenmesi kararlaştırılmışsa ilk taksidin, sözleşme yapılır yapılmaz ve

poliçenin teslimi karşılığında ödenmesi gerekir. Karada ve denizde eşya taşıma işlerine

ilişkin sigortalarda sigorta primi, poliçe henüz düzenlenmemiş olsa bile, sözleşmenin

yapıldığı anda ödenir.

(2) İzleyen taksitlerin ödeme zamanı, miktarı ve

priminin vadesinde ödenmemesinin sonuçları, poliçe ile birlikte yazılı olarak sigorta

ettirene bildirilir veya bu şartlar poliçe üzerine yazılır.

(3) Sigorta priminin taksitle

ödenmesinin kararlaştırıldığı hâllerde, riziko gerçekleşince, ödenecek tazminata

veya bedele ilişkin primlerin tümü muaccel olur.

(4) Başkası lehine yapılan sigortada, prim borcu

için sigorta ettirenin aleyhine yapılan takip semeresiz kalmışsa, zarar sigortalarında

sigortalı, can sigortalarında lehtar, bu durumun sigortacı tarafından kendilerine

bildirilmesi hâlinde, primi ödemeyi üstlenirlerse sözleşme bu kişilerle devam eder;

aksi hâlde, sigortacı sigorta ettirene karşı sahip olduğu hakları kullanır.

(5) Sigortacı prim alacağını, 1480 inci madde hükmü

saklı kalmak üzere ödenecek tazminattan veya bedelden düşebilir. Bu hâlde, Türk

Borçlar Kanununun 129 uncu maddesi hükmü sigorta sözleşmeleri hakkında uygulanmaz.

cc) Ödeme yeri

MADDE 1432 - (1) Sigorta primi, sigorta

ettirenin, sözleşmede gösterilen adresinde ödenir. Sözleşmede başka bir ödeme yeri

gösterilmiş olmasına rağmen, sigorta primi fiilen sigorta ettirenin gösterdiği adreste

ödenegelmekte ise, bu ödeme yerine ilişkin söz konusu şart yok sayılır.

dd) Primin indirilmesi

MADDE 1433 - (1) Primi etkileyen sebeplerde,

rizikonun hafiflemesini gerektiren değişiklikler meydana gelmişse, prim indirilir

ve gereğinde geri verilir.

(2) Sözleşmede öngörülen yüksek primin, sigorta

ettirenin, rizikoyu ağırlaştıran sebeplere ilişkin olarak bildirdiği hususlardaki

yanılmalardan kaynaklanması hâlinde birinci fıkra hükmü geçerlidir.

ee) Temerrüt

MADDE 1434 - (1) 1431 inci maddeye

uygun olarak istenilen sigorta primini ödemeyen sigorta ettiren mütemerrit olur.

(2) İlk taksidi veya tamamı bir defada ödenmesi

gereken prim, zamanında ödenmemişse, sigortacı, ödeme yapılmadığı sürece, sözleşmeden

üç ay içinde cayabilir. Bu süre, vadeden başlar. Prim alacağının, muacceliyet gününden

itibaren üç ay içinde dava veya takip yoluyla istenmemiş olması hâlinde, sözleşmeden

cayılmış olunur.

(3) İzleyen primlerden herhangi biri zamanında ödenmez

ise, sigortacı sigorta ettirene, noter aracılığı veya iadeli taahhütlü mektupla

on günlük süre vererek borcunu yerine getirmesini, aksi hâlde, süre sonunda, sözleşmenin

feshedilmiş sayılacağını ihtar eder. Bu sürenin bitiminde borç ödenmemiş ise sigorta

sözleşmesi feshedilmiş olur. Sigortacının, sigorta ettirenin temerrüdü nedeniyle

Türk Borçlar Kanunundan doğan diğer hakları saklıdır.

(4) Bir sigorta dönemi içinde sigorta ettirene iki

defa ihtar gönderilmişse sigortacı, sigorta döneminin sonunda hüküm doğurmak üzere

sözleşmeyi feshedebilir. Can sigortalarında indirime ilişkin hükümler saklıdır.

b) Beyan yükümlülüğü

aa) Sözleşmenin yapılmasında

aaa) Genel olarak

MADDE 1435 - (1) Sigorta ettiren sözleşmenin

yapılması sırasında bildiği veya bilmesi gereken tüm önemli hususları sigortacıya

bildirmekle yükümlüdür. Sigortacıya bildirilmeyen, eksik veya yanlış bildirilen

hususlar, sözleşmenin yapılmamasını veya değişik şartlarda yapılmasını gerektirecek

nitelikte ise, önemli kabul edilir. Sigortacı tarafından yazılı veya sözlü olarak

sorulan hususlar, aksi ispat edilinceye kadar önemli sayılır.

bbb) Yazılı sorular

MADDE 1436 - (1) Sigortacı sigorta

ettirene, cevaplaması için sorular içeren bir liste vermişse, sunulan listede yer

alan sorular dışında kalan hususlara ilişkin olarak sigorta ettirene hiçbir sorumluluk

yüklenemez; meğerki, sigorta ettiren önemli bir hususu kötüniyetle saklamış olsun.

(2) Sigortacı, liste dışında öğrenmek istediği hususlar

varsa bunlar hakkında da soru sorabilir. Söz konusu soruların da yazılı ve açık

olması gerekir. Sigorta ettiren bu soruları cevaplamakla yükümlüdür.

ccc) Bağlantı

MADDE 1437 - (1) Tazminat ve bedel

ödemelerinde, bildirilmeyen veya yanlış bildirilen bir husus ile rizikonun gerçekleşmesi

arasındaki bağlantı, 1439 uncu maddede öngörülen kurallar uyarınca dikkate alınır.

ddd) Sigortacı tarafından gerçek durumun

bilinmesi

MADDE 1438 - (1) Bildirilmeyen veya

yanlış bildirilen bir hususun ya da olgunun gerçek durumu sigortacı tarafından biliniyorsa,

sigortacı beyan yükümlülüğünün ihlal edilmiş olduğunu ileri sürerek sözleşmeden

cayamaz. İspat yükü sigorta ettirene aittir.

eee) Yaptırım

MADDE 1439 - (1) Sigortacı için önemli

olan bir husus bildirilmemiş veya yanlış bildirilmiş olduğu takdirde, sigortacı

1440 ıncı maddede belirtilen süre içinde sözleşmeden cayabilir veya prim farkı isteyebilir.

İstenilen prim farkının on gün içinde kabul edilmemesi hâlinde, sözleşmeden cayılmış

kabul olunur. Önemli olan bir hususun sigorta ettirenin kusuru sonucu öğrenilememiş

olması veya sigorta ettiren tarafından önemli sayılmaması durumu değiştirmez.

(2) Rizikonun gerçekleşmesinden sonra, sigorta ettirenin

ihmali ile beyan yükümlülüğü ihlal edildiği takdirde, bu ihlal tazminatın veya bedelin

miktarına yahut rizikonun gerçekleşmesine etki edebilecek nitelikte ise, ihmalin

derecesine göre tazminattan indirim yapılır. Sigorta ettirenin kusuru kast derecesinde

ise beyan yükümlülüğünün ihlali ile gerçekleşen riziko arasında bağlantı varsa,

sigortacının tazminat veya bedel ödeme borcu ortadan kalkar; bağlantı yoksa, sigortacı

ödenen primle ödenmesi gereken prim arasındaki oranı dikkate alarak sigorta tazminatını

veya bedelini öder.

fff) Caymanın şekli ve süresi

MADDE 1440 - (1) Caymanın, sigorta

ettirene bir beyanla yöneltilmesi şarttır.

(2) Cayma, onbeş gün içinde sigorta ettirene bildirilir.

Bu süre sigortacının bildirim yükümlülüğünün ihlal edilmiş olduğunu öğrendiği tarihten

itibaren başlar.

ggg) Caymanın hükümleri

MADDE 1441 - (1) Cayma hâlinde, sigorta

ettiren kasıtlı ise, sigortacı rizikoyu taşıdığı süreye ait primlere hak kazanır.

hhh) Cayma hakkının düşmesi

MADDE 1442 - (1) Cayma hakkı aşağıdaki

hâllerde kullanılamaz:

a) Cayma hakkının kullanılmasından açıkça veya zımnen vazgeçilmişse.

b) Caymaya yol açan ihlale sigortacı sebebiyet vermişse.

c) Sigortacı, sorularından bazıları cevapsız bırakıldığı

hâlde sözleşmeyi yapmışsa.

bb) Teklifin yapılması ile kabulü arasındaki

değişiklikleri beyan yükümlülüğü

MADDE 1443 - (1) Teklifin

yapılması ile kabulü arasındaki değişiklikler hakkında sözleşmenin yapılması sırasındaki

beyan yükümlülüğüne ilişkin madde hükümleri kıyas yoluyla uygulanır.

cc) Sözleşme süresi içinde

aaa) Genel olarak

MADDE 1444 - (1) Sigorta ettiren, sözleşmenin

yapılmasından sonra, sigortacının izni olmadan rizikoyu veya mevcut durumu ağırlaştırarak

tazminat tutarının artmasını etkileyici davranış ve işlemlerde bulunamaz.

(2) Sigorta ettiren veya onun izniyle başkası, rizikonun

gerçekleşme ihtimalini artırıcı veya mevcut durumu ağırlaştırıcı işlemlerde bulunursa

yahut sözleşme yapılırken açıkça riziko ağırlaşması olarak kabul edilmiş bulunan

hususlardan biri gerçekleşirse derhâl; bu işlemler bilgisi dışında yapılmışsa, bu

hususu öğrendiği tarihten itibaren en geç on gün içinde durumu sigortacıya bildirir.

bbb) Sigortacının hakları

MADDE 1445 - (1) Sigortacı sözleşmenin

süresi içinde, rizikonun gerçekleşmesi veya mevcut durumun ağırlaşması ihtimalini

ya da sözleşmede riziko ağırlaşması olarak kabul edilebilecek olayların varlığını

öğrendiği takdirde, bu tarihten itibaren bir ay içinde sözleşmeyi feshedebilir veya

prim farkı isteyebilir. Farkın on gün içinde kabul edilmemesi hâlinde sözleşme feshedilmiş

sayılır.

(2) Değişikliklerin yapılmasından önceki duruma

dönüldüğü takdirde fesih hakkı kullanılamaz.

(3) Süresinde kullanılmayan fesih ve prim farkını

isteme hakkı düşer.

(4) Rizikonun artmasına, sigortacının menfaati ile

ilişkili bir husus, sigortacının sorumlu olduğu bir olay veya insanî bir görevin

yerine getirilmesi ve hayat sigortalarında da sigortalının sağlık durumunda meydana

gelen değişiklikler sebep olmuşsa, birinci ilâ üçüncü fıkra hükümleri uygulanmaz.

(5) Rizikonun gerçekleşmesinden sonra sigorta ettirenin

ihmali belirlendiği ve değişikliklere ilişkin beyan yükümlülüğünün ihlal edildiği

saptandığı takdirde, söz konusu ihlal tazminat miktarına veya bedele ya da rizikonun

gerçekleşmesine etki edebilecek nitelikte ise, ihmalin derecesine göre, tazminattan

veya bedelden indirim yapılır. Sigorta ettirenin kastı hâlinde ise meydana gelen

değişiklik ile gerçekleşen riziko arasında bağlantı varsa, sigortacı sözleşmeyi

feshedebilir; bu durumda sigorta tazminatı veya bedeli ödenmez. Bağlantı yoksa,

sigortacı ödenen primle ödenmesi gereken prim arasındaki oranı dikkate alarak sigorta

tazminatını veya bedelini öder.

(6) Sigortacı, rizikonun gerçekleşmesinden önce,

sigorta ettirenin beyan yükümlülüğünü kasıtlı olarak ihlal ettiğini öğrenince, birinci

fıkraya göre sözleşmeyi feshetse bile, değişikliğin meydana geldiği sigorta dönemine

ait prime hak kazanır.

(7) Sigortacıya tanınan feshin bildirim süresi veya

feshin hüküm ifade etmesi için verilen süre içinde, yapılan değişiklikle bağlantılı

olarak rizikonun gerçekleşmesi hâlinde, sigorta tazminatı veya bedeli ödenen primle

ödenmesi gereken prim arasındaki oran dikkate alınarak hesaplanır.

dd) Riziko gerçekleştiğinde

MADDE 1446 - (1) Sigorta ettiren, rizikonun

gerçekleştiğini öğrenince durumu gecikmeksizin sigortacıya bildirir.

(2) Rizikonun gerçekleştiğine ilişkin bildirimin

yapılmaması veya geç yapılması, ödenecek tazminatta veya bedelde artışa neden olmuşsa,

kusurun ağırlığına göre, tazminattan veya bedelden indirim yoluna gidilir.

(3) Sigortacı rizikonun gerçekleştiğini daha önce

fiilen öğrenmişse, ikinci fıkra hükmünden yararlanamaz.

c) Bilgi verme ve araştırma yapılmasına

izin verme yükümlülüğü

MADDE 1447 - (1) Sigorta

ettiren, rizikonun gerçekleşmesinden sonra, sözleşme uyarınca veya sigortacının

istemi üzerine, rizikonun veya tazminatın kapsamının belirlenmesinde gerekli ve

sigorta ettirenden beklenebilecek olan her türlü bilgi ile belgeyi sigortacıya makul

bir süre içinde sağlamak zorundadır. Ayrıca, sigorta ettiren, aldığı bilgi ve belgenin

niteliğine göre, rizikonun gerçekleştiği veya diğer ilgili yerlerde sigortacının

inceleme yapmasına izin vermekle ve kendisinden beklenen uygun önlemleri almakla

yükümlüdür.

(2) Bu yükümlülüğün ihlal edilmesi sebebiyle ödenecek

tutar artarsa, kusurun ağırlığına göre tazminattan indirim yapılır.

d) Zararı önleme, azaltma ve sigortacının

rücu haklarını koruma yükümlülüğü

MADDE 1448 - (1) Sigorta ettiren, rizikonun

gerçekleştiği veya gerçekleşme ihtimalinin yüksek olduğu durumlarda, zararın önlenmesi,

azaltılması, artmasına engel olunması veya sigortacının üçüncü kişilere olan rücu

haklarının korunabilmesi için, imkânlar ölçüsünde önlemler almakla yükümlüdür. Sigorta

ettiren, sigortacının bu konudaki talimatlarına olabildiğince uymak zorundadır.

Birden çok sigortacının varlığı ve bunların birbirlerine aykırı talimatlar vermeleri

hâlinde, sigorta ettiren, bu talimatlardan zararın azaltılması ve rücu haklarının

korunması bakımından en uygun olanını dikkate alır.

(2) Bu yükümlülüğe aykırılık sigortacı aleyhine

bir durum yaratmışsa, kusurun ağırlığına göre tazminattan indirim yapılır.

(3) Sigortacı sigorta ettirenin birinci fıkra gereğince

yaptığı makul giderleri, bunlar faydasız kalmış olsalar bile, sigorta tazminatından

veya bedelinden ayrı olarak tazmin etmekle yükümlüdür. Eksik sigortanın yapıldığı

hâllerde 1462 nci madde hükmü kıyas yoluyla uygulanır.

(4) Sigortacı, sigorta ettirenin istemi üzerine

giderlerin karşılanması amacıyla gerekli tutarı avans olarak ödemek zorundadır.

e) Sözleşmede öngörülen yükümlülüklerin

ihlali

MADDE 1449 - (1) Sigortacıya karşı

yerine getirilmesi gereken ve sözleşmeden doğan bir yükümlülüğün ihlali hâlinde,

bu Kanunda ve diğer kanunlarda yer alan özel düzenlemeler hariç olmak üzere, sigortacının

sözleşmeyi kısmen veya tamamen feshederek ifadan kurtulabileceğine ilişkin hükümler,

ihlalde kusur bulunmaması hâlinde sonuç doğurmaz.

(2) İhlal kusura dayandığı takdirde, durumun öğrenildiği

tarihten itibaren bir ay içinde kullanılmayan fesih hakkı düşer; meğerki, Kanun

farklı bir süre öngörmüş olsun.

(3) Sigortacı ihlalin, rizikonun gerçekleşmesine

ve sigortacının yerine getirmesi gereken edimin kapsamına etki etmediği durumlarda,

sözleşmeyi feshedemez.

B) Kanun hükümlerinin uygulama alanı

MADDE 1450 - (1) Sosyal güvenlik kurumları

ile yapılan sözleşmeler hakkında, kendi kanunlarında aksine hüküm bulunmadıkça,

bu Kanun hükümleri uygulanmaz.

C) Sigorta sözleşmeleri hakkında uygulanacak

hükümler

MADDE 1451 - (1) Bu Kanunda hüküm bulunmayan

hâllerde sigorta sözleşmesi hakkında Türk Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır.

D) Koruyucu hükümler

MADDE 1452 - (1) 1404 ve 1408 inci

madde hükümleriyle 1429 uncu maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesine aykırı

sözleşmeler geçersizdir.

(2) 1418 ve 1420 nci maddeler ile 1430 uncu maddenin

ikinci fıkrası hükmüne aykırı sözleşme şartları geçersizdir.

(3) 1405, 1409, 1413 ilâ 1417, 1419, 1421, 1422

ilâ 1426 ncı maddeler, 1427 nci maddenin ikinci ilâ beşinci fıkraları, 1428 inci

madde, 1430 uncu maddenin birinci ve üçüncü fıkraları, 1431 inci maddenin birinci,

ikinci ve dördüncü fıkraları ve 1433 ilâ 1449 uncu madde hükümleri, sigorta

ettiren, sigortalı ve lehtar aleyhine değiştirilemez; değiştirilirse bu Kanun hükümleri

uygulanır.

İKİNCİ KISIM

Sigorta Türlerine İlişkin Özel Hükümler

BİRİNCİ BÖLÜM

Zarar Sigortaları

A) Mal sigortaları

I - Menfaat ve kapsam

1. Genel olarak

MADDE 1453 - (1) Rizikonun gerçekleşmemesinde

menfaati bulunanlar, bu menfaatlerini mal sigortası ile teminat altına alabilirler.

(2) Rizikonun gerçekleşmesi

sonucu doğan kazanç kaybı ile sigorta edilen malın ayıbından doğan hasarlar, aksine

sözleşme yoksa, sigorta kapsamında değildir. Mal bağlamında kazancın, makul sınırı

aşan kısmı sigorta edilemez.

(3) Mal sigortası niteliğindeki grup sigortalarında;

mal girmesi veya çıkması sebebiyle mal topluluğunda değişiklikler meydana gelmiş

olsa bile, sözleşme bütün hükümleriyle geçerlidir.

(4) Mal topluluğu için yapılan mal sigortası, topluluğa

dâhil münferit parçaları da kapsar.

2. Başkası lehine sigorta

MADDE 1454 - (1) Sigorta ettiren, üçüncü

bir kişinin menfaatini, onun adını belirterek veya belirtmeyerek, sigorta ettirebilir.

Sigorta sözleşmesinden doğan haklar sigortalıya aittir. Sigortalı, aksine sözleşme

yoksa, sigorta tazminatının ödenmesini sigortacıdan isteyebilir ve onu dava edebilir.

(2) Üçüncü kişinin adının belirtildiği durumlarda,

tereddüt hâlinde, sigorta ettirenin, üçüncü kişinin temsilcisi olarak değil, kendi

adına fakat üçüncü kişi lehine hareket ettiği kabul edilir.

(3) Sözleşmede, sigortanın kimin menfaati için yaptırıldığı

açık da bırakılabilir. “Kimin olacaksa onun lehine” yapılan böyle bir sigortanın,

üçüncü kişi lehine yaptırıldığı anlaşılırsa, ikinci fıkra hükmü uygulanır.

3. Müşterek menfaatlerin sigortası

MADDE 1455 - (1) Bir malın veya o mala

ilişkin bir hakkın yalnız bir kısmında menfaat sahibi olan kişi, kendisine ait kısımdan

fazlasını da sigorta ettirmişse, sigortanın bu fazlaya ilişkin kısmı, sigorta ettirenle

aynı menfaati olanlar lehine yapılmış sayılır.

4. Menfaat üzerinde sınırlamalar

a) Sınırlı ayni hak

MADDE 1456 - (1) Sınırlı ayni hak ile

takyit edilmiş bir mal üzerindeki, malike ait menfaat sigortalandığı takdirde, kanunda

aksi öngörülmemişse, sınırlı ayni hak sahibinin hakkı sigorta tazminatı üzerinde

de devam eder.

(2) Sigortacıya, mal üzerinde sınırlı ayni hak bulunduğu

bildirildiği takdirde, ayni hak sahiplerinin izni bulunmadıkça, sigortacı sigorta

tazminatını sigortalıya ödeyemez. Ayni hakkın sicille alenileştiği veya sigortacının

bunu bildiği durumlarda bildirime gerek yoktur. Sigortalı menfaate konu malın tamiri

veya eski hâline getirilmesi amacıyla ve teminat gösterilmesi şartıyla, tazminat

sigortalıya ödenebilir.

(3) İkinci fıkra hükmüne aykırı hareket eden sigortacı,

sınırlı ayni hak sahipleri ödemeye sonradan yazılı onay verdikleri takdirde, bunlara

karşı sorumluluktan kurtulur.

(4) Sigortacı, sigorta ettirenin prim ödeme borcunda

temerrüde düştüğünü ve prim farkı istemi dolayısıyla sigorta ettirene ihtarda bulunduğunu,

ayni hakkını kendisine bildirmiş olan ve kendisi tarafından bilinen ayni hak sahiplerine

de bildirir.

(5) Sigorta ettiren veya sigortacı

tarafından sözleşme feshedildiğinde veya sözleşmeden cayıldığında; sigortacı, fesih

veya cayma bildirimi kendisi tarafından yapılmışsa, söz konusu bildirim tarihinden,

diğer hâllerde sözleşmenin sona ermesinden itibaren, onbeş gün içinde, durumu sınırlı

ayni hak sahiplerine bildirir. Sigorta sözleşmesi, ayni hak sahipleri yönünden sözleşmenin

sona ermesinden itibaren onbeş gün süre ile geçerli olur. Durumu öğrenen ayni hak

sahibi, bu onbeş gün içinde sözleşmeye devam edeceğini sigortacıya bildirmediği

takdirde, sigorta sözleşmesi, ayni hak sahibi için de geçersiz hâle gelir. Ayni

hak sahibi sözleşmeye devam etmek isterse, sigortacı haklı bir neden olmadığı sürece

bu istemi reddedemez.

(6) Sigortacı, istem üzerine, sınırlı ayni hak sahibi

olduğunu bildiren kişiye sigorta koruması ile sigorta bedelinin miktarı hakkında

bilgi verir.

(7) Hak sahipliğini sigortacıya bildiren sınırlı ayni hak

sahibi hakkında da 1416 ncı madde uygulanır.

(8) Bu madde hükümleri sigorta ettiren lehine kurulmuş

sınırlı ayni haklar için uygulanmaz.

b) Haciz

MADDE 1457 - (1) Sigortalı mal haczedilirse,

sigortacı, zamanında bilgilendirilmek şartıyla, sigorta tazminatını icra müdürlüğüne

ödeyerek borcundan kurtulur. Bir malın haczinde, icra memuru, borçludan söz konusu

malların sigortalı olup olmadığını, sigortalı ise, hangi sigortacı tarafından sigorta

edildiğini sorar; haczedilen malın sigortalı olduğunu öğrendikten sonra, sigorta

tazminatının diğer bir bildirime kadar ancak icra müdürlüğüne ödenilmesiyle borçtan

kurtulacağını sigortacıya ihtar eder.

II - Geçmişe etkili sigorta

MADDE 1458 - (1) Sigorta, sigorta koruması

sözleşmenin yapılmasından önceki bir tarihten itibaren sağlanacak şekilde yapılabilir.

Ancak, rizikonun gerçekleştiği veya gerçekleşme ihtimalinin ortadan kalkmış olduğu,

sözleşmenin yapılması sırasında, sigortacı ile sigorta ettiren ve sigortadan haberi

olmak şartıyla, sigortalı tarafından biliniyorsa sözleşme geçersizdir. Rizikonun

gerçekleştiği veya gerçekleşme ihtimalinin ortadan kalktığının sigorta ettiren veya

sigortalı tarafından bilinip sigortacı tarafından bilinmediği durumlarda, sigortacı

sözleşme ile bağlı olmamakla birlikte, ödenmesi gereken primin tamamına hak kazanır.

III - Tazminat ilkesi

1. Genel olarak

MADDE 1459 - (1) Sigortacı, sigortalının

uğradığı zararı tazmin eder.

2. Sigorta değeri

MADDE 1460 - (1) Sigorta değeri sigorta

olunan menfaatin tam değeridir.

3. Sigorta bedeli

MADDE 1461 - (1) Sigortacının sorumluluğu

sigorta bedeli ile sınırlıdır. Sigorta bedeli, rizikonun gerçekleştiği andaki sigortalı

menfaatin değerini aşsa bile, sigortacı uğranılan zarardan fazlasını ödemez.

(2) Aynen tazmini öngören yeni değer sigortaları

hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz.

4. Hükümleri

a) Eksik sigorta

MADDE 1462 - (1) Sigorta bedeli, sigorta

değerinden az olduğu takdirde, sigorta edilmiş menfaatin bir kısmının zarara uğraması

hâlinde sigortacı, aksine sözleşme yoksa, sigorta bedelinin sigorta değerine olan

oranına göre tazminat öder.

b) Aşkın sigorta

MADDE 1463 - (1) Sigorta bedeli sigorta

olunan menfaatin değerinin üstünde ise, aşan kısım geçersizdir. Bu sebeple, sigorta

bedeli ile sigorta priminin onu karşılayan kısmı indirilir ve tahsil edilmiş fazla

prim geri verilir.

(2) Sigorta ettirenin, mali çıkar sağlamak amacıyla

kötüniyetle yaptığı aşkın sigorta sözleşmesi geçersizdir. Sözleşme yapılırken geçersizliği

bilmeyen sigortacı, durumu öğrendiği sigorta döneminin sonuna kadar prime hak kazanır.

c) Takseli sigorta

MADDE 1464 - (1) Taraflar sözleşme

ile sigorta değerini belirli bir para olarak belirlemişlerse, bu para taraflar arasında,

sigorta değeri için esas olur.

(2) Takse esaslı şekilde fahiş ise, sigortacı taksenin

indirilmesini isteyebilir. Umulan kazanç takselenmiş ise, taksenin sözleşme yapıldığı

sırada ticari tahminlere göre elde edilmesi mümkün görülen kazancı aşması hâlinde

sigortacı bunun indirilmesini isteyebilir.

d) Birden çok sigorta

aa) Kural

MADDE 1465 - (1) Aynı menfaatin, aynı

rizikolara karşı, aynı süre için, birden çok sigortacıya, aynı veya farklı tarihlerde

sigorta ettirilmesi hâlinde sigorta ettirene sigorta bedelinden daha fazlası ödenmez.

(2) Birden çok sigortada, sigorta ettiren, sigortacılardan

herbirine hem rizikonun gerçekleştiğini hem de aynı menfaat için yapılan diğer sigortaları

bildirir. Bu hükme aykırılık hâlinde 1446 ncı madde hükmü uygulanır.

bb) Müşterek sigorta

MADDE 1466 - (1) Bir menfaat birden

çok sigortacı tarafından aynı zamanda, aynı süreler için ve aynı rizikolara karşı

sigorta edilmişse, yapılan birden çok sigorta sözleşmesinin hepsi, ancak sigorta

olunan menfaatin değerine kadar geçerli sayılır. Bu takdirde sigortacılardan her

biri, sigorta bedellerinin toplamına göre, sigorta ettiği bedel oranında sorumlu

olur.

(2) Sözleşmelere göre sigortacılar müteselsilen

sorumlu oldukları takdirde, sigortalı, uğradığı zarardan fazla bir para isteyemeyeceği

gibi, sigortacılardan her biri yalnız kendi sözleşmesine göre ödemekle yükümlü olduğu

bedele kadar sorumlu olur. Bu hâlde ödemede bulunan sigortacının diğer sigortacılara

karşı haiz olduğu rücu hakkı, sigortacıların sigortalıya sözleşme hükümlerine göre

ödemek zorunda oldukları bedeller oranındadır.

cc) Çifte sigorta

MADDE 1467 - (1) Değerinin tamamı sigorta

olunan bir menfaat, sonradan aynı veya farklı kişiler tarafından, aynı rizikolara

karşı, aynı süreler için sigorta ettirilemez; sigorta ettirilmişse, sigorta ancak

aşağıdaki hâl ve şartlarda geçerli sayılır:

a) Sonraki ve önceki sigortacılar onay verirlerse; bu takdirde,

sigorta sözleşmeleri aynı zamanda yapılmış sayılarak riziko gerçekleştiğinde sigorta

bedeli, 1466 ncı maddede gösterilen oranda sigortacılar tarafından ödenir.

b) Sigorta ettiren, önceki sigortadan doğan haklarını ikinci

sigortacıya devir veya o haklardan feragat etmişse; bu takdirde, devir veya feragatin

ikinci sigorta poliçesine yazılması şarttır; yazılmazsa ikinci sigorta sözleşmesi

geçersiz sayılır.

c) Sonraki sigortacının, ancak önceki sigortacının ödemediği

tazminattan sorumluluğu şart kılınmış ise; bu hâlde önceden yapılmış olan sigortanın

ikinci sigorta poliçesine yazılması gerekir; yazılmazsa, ikinci sigorta sözleşmesi

geçersiz sayılır.

dd) Kısmi sigorta

MADDE 1468 - (1) Sigorta olunan menfaatin

değeri önceki sözleşmeyle tamamen teminat altına alınamamışsa bu menfaat, geri kalan

değerine kadar bir veya birkaç defa daha sigorta ettirilebilir. Bu takdirde, o menfaati

sonradan sigorta eden sigortacılar, bakiyeden dolayı sözleşmenin yapılış tarihleri

sırasıyla sorumlu olurlar. Aynı günde yapılmış olan sözleşmeler, aynı anda yapılmış

sayılır.

e) Sigortacının sigortalanan menfaati

inceleyebilmesi

MADDE 1469 - (1) Sigortacı, sigorta

süresi içinde sigortalı menfaatin değerini inceleyebilir.

IV - Sigorta edilen menfaatin sahibinin

değişmesi

MADDE 1470 - (1) Sigorta edilen menfaatin

sahibinin değişmesi hâlinde, aksine sözleşme yoksa, sigorta ilişkisi sona erer.

V - Zarar gören mal ve zararın gerçekleştiği

yerde değişiklik yapmama

MADDE 1471 - (1) Sigorta ettiren, hasarın

saptanmasından önce, hasar konusu yerde ve malda, hasar sebebinin veya zarar miktarının

belirlenmesini güçleştirecek veya engelleyecek bir değişiklik yapamaz; meğerki,

bu değişiklik sigortacının onayı veya zararı azaltma amacı ile yapılmış olsun.

(2) Bu yükümlülüğün kusurlu ihlalinde, ihlal ile

zarar arasında illiyet bulunması şartıyla, kusurun ağırlığına göre tazminattan indirime

gidilir.

VI – Halefiyet

MADDE 1472 - (1) Sigortacı, sigorta

tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen

zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar,

sigortacıya intikal eder. Sorumlulara karşı bir dava veya takip başlatılmışsa, sigortacı,

mahkemenin veya diğer tarafın onayı gerekmeksizin, halefiyet kuralı uyarınca, sigortalısına

yaptığı ödemeyi ispat ederek, dava veya takibi kaldığı yerden devam ettirebilir.

(2) Sigortalı, birinci fıkraya göre sigortacıya

geçen haklarını ihlal edici şekilde davranırsa, sigortacıya karşı sorumlu olur.

Sigortacı zararı kısmen tazmin etmişse, sigortalı kalan kısımdan dolayı sorumlulara

karşı sahip olduğu başvurma hakkını korur.

B) Sorumluluk sigortaları

I - Genel hükümler

1. Sözleşmenin konusu ve kapsamı

MADDE 1473 - (1) Sigortacı sorumluluk

sigortası ile, sözleşmede aksine hüküm yoksa, sigortalının sözleşmede öngörülen

ve zarar daha sonra doğsa bile, sigorta süresi içinde gerçekleşen bir olaydan kaynaklanan

sorumluluğu nedeniyle zarar görene, sigorta sözleşmesinde öngörülen miktara kadar

tazminat öder.

(2) Sigorta, sigortalının işletmesi ile ilgili sorumluluğu

için yaptırılmışsa, sözleşmede aksine hüküm yoksa bu sigorta, sigortalının temsilcisi

ile işletmenin veya işletmenin bir kısmının yönetiminde, denetiminde ve işletmede

çalıştırılan kişilerin sorumluluğunu da karşılar. Bu durumda sigorta bu kişilerin

lehine yapılmış sayılır.

2. Hukuki koruma

MADDE 1474 - (1) Sigortalı aleyhine

bir istem ileri sürüldüğünde, isteme ilişkin makul giderler sigortacı tarafından

karşılanır; sigorta bedelini aşan giderlerin ödenebilmesi için sözleşmede hüküm

bulunmalıdır.

(2) Sigortacı, sigortalının istemi üzerine, giderler

için avans vermek zorundadır.

3. Bildirim yükümlülüğü

MADDE 1475 - (1) Sigortalı sorumluluğunu

gerektirecek olayları, on gün içinde, sigortacıya bildirir.

(2) Sigortalı kendisine yöneltilen istemi, aksi

kararlaştırılmamışsa derhâl sigortacıya bildirir. Bu bildirim üzerine veya zarar

görenin sigortacıya doğrudan başvurması hâlinde 1427 nci madde uygulanır.

(3) Bildirim yükümlülüğünün ihlali hâlinde, 1446

ncı maddenin ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri kıyas yolu ile uygulanır.

4. Sigortacının yardımları

MADDE 1476 - (1) Sigortacı,

1475 inci maddeye uygun olarak bildirimde bulunulması tarihinden itibaren beş gün

içinde, zarara uğrayanın istemleriyle ilgili olarak ve sigortalının adına, fakat

sorumluluk ve tüm giderler kendisine ait olmak üzere, gerekli hukuki işlemlerin

gerçekleştirilip, kararların alınmasını ve ayrıca savunmaya yardımda bulunmayı üstlenip

üstlenmeyeceğini sigortalıya bildirir; aksi hâlde bu maddenin dördüncü fıkrası uygulanır.

(2) Birinci fıkrada belirlenen sürenin sonuna kadar

yapılması zorunlu işlemleri sigortalı yürütür.

(3) Sigortacı birinci fıkra anlamında üstlenmede

bulunmuşsa, sigortalının hak ve menfaatlerini gözetir.

(4) Sigortacı bildirimde bulunmamışsa, sigortalı

aleyhine kesinleşen tazminatı öder. Ancak, sigortalının sigortacının onayını almadan

yaptığı sulh sözleşmesi, bildirimden itibaren onbeş gün içinde onay verilmemişse,

sigortacıya karşı geçersizdir; sigortacı haklı olmayan sebeplerle sulhe onay vermekten

kaçınamaz.

5. Kasten neden olma

MADDE 1477 - (1) Sigortacı, sigortalının,

sorumluluk konusu olayı kasten gerçekleştirmesinden doğan zararlardan sorumlu olmaz.

6. Doğrudan dava hakkı

MADDE 1478 - (1) Zarar gören, uğradığı

zararın sigorta bedeline kadar olan kısmının tazminini, sigorta sözleşmesi için

geçerli zamanaşımı süresi içinde kalmak şartıyla, doğrudan sigortacıdan isteyebilir.

7. Sigortacının zarar görenden bilgi alma

hakkı

MADDE 1479 - (1) Sigortacı, zarara

sebep olan olayın ve zarar miktarının belirlenmesi amacıyla, zarar görenden bilgi

isteyebilir. Zarar gören, sağlanması ihtimali bulunan ve istenilmesi haklı görülebilecek

ilgili tüm belgeleri sigortacıya vermek zorundadır. Zarar görenin bu zorunluluğa

uymaması hâlinde, durumun zarar görene yazılı bildirilmiş olması kaydıyla, sigortacının

sorumluluğu, zorunluluk yerine getirilmiş olsaydı ödemek zorunda kalacağı miktarla

sınırlıdır.

8. Takas

MADDE 1480 - (1) Sigortacı, zarar görene

ödeyeceği sigorta tazminatını, sigorta sözleşmesinden doğan alacakları ile takas

edemez.

9. Halefiyet

MADDE 1481 - (1) Sigortacı, sigorta

tazminatını ödedikten sonra hukuken sigortalı yerine geçer. Sigortalının gerçekleşen

zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel tutarında

sigortacıya ait olur.

(2) Sorumlulara karşı bir dava veya takip başlatılmışsa,

sigortacı, mahkemenin veya diğer tarafın onayı gerekmeksizin, halefiyet kuralı gereğince,

sigortalısına yaptığı ödemeyi ispat ederek, dava veya takibi kaldığı yerden devam

ettirebilir.

(3) Sigortalı veya zarar gören, birinci fıkra gereğince

sigortacıya geçen haklarını ihlal edici şekilde davranırsa, sigortacıya karşı sorumlu

olur.

10. Zamanaşımı

MADDE 1482 - (1) Sigortacıya yöneltilecek

tazminat istemleri, sigorta konusu olaydan itibaren on yılda zamanaşımına

uğrar.

II - Zorunlu sorumluluk sigortaları

1. Sözleşme yapma zorunluluğu

MADDE 1483 - (1) Sigortacılar,

diğer kanunlardaki hükümler saklı kalmak üzere, faaliyet gösterdikleri dalların

kapsamında bulunan zorunlu sigortaları yapmaktan kaçınamazlar.

2. Zarar görenle ilişkide ifa yükümlülüğü

MADDE 1484 - (1) Sigortacı, sigortalıya

karşı ifa borcundan tamamen veya kısmen kurtulmuş olsa da, zarar gören bakımından

ifa borcu, zorunlu sigorta miktarına kadar devam eder.

(2) Sigorta ilişkisinin sona ermesi, zarar görene

karşı ancak, sigortacının sözleşmenin sona erdiğini veya ereceğini yetkili mercilere

bildirmesinden bir ay sonra hüküm doğurur.

(3) Zarar, sosyal güvenlik kurumları tarafından

karşılandığı ölçüde sigortacının sorumluluğu sona erer.

III - Sorumluluk sigortalarına uygulanacak

hükümler

MADDE 1485 - (1) Sorumluluk sigortalarına

genel hükümlerle birlikte, 1454 üncü ve 1458 inci maddeler, 1466 ncı maddenin birinci

fıkrası ve 1471 inci madde de uygulanır.

C) Koruyucu hükümler

MADDE 1486 - (1) 1453 üncü maddenin

ikinci fıkrasının ikinci cümlesi, 1458 inci maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesi,

1459 ve 1461 inci maddeler, 1463 üncü maddenin birinci fıkrası, 1472 ve 1477 nci

madde hükümlerine aykırı yapılan sözleşmeler geçersizdir.

(2) 1456 ncı maddenin birinci fıkrası, 1465 ilâ

1468, 1479, 1480, 1482, 1484 ve 1485 inci madde hükümlerine aykırı sözleşme şartları

geçersizdir.

(3) 1471 inci maddenin ikinci fıkrası, 1474 ilâ

1476 ncı madde hükümleri sigortalı aleyhine değiştirilemez; değiştirilirse bu Kanun

hükümleri uygulanır.

İKİNCİ BÖLÜM

Can Sigortaları

A) Hayat sigortası

I - Tanım

MADDE 1487 - (1) Hayat sigortası ile

sigortacı, belli bir prim karşılığında, sigorta ettirene veya onun belirlediği kişiye,

sigortalının ölümü veya hayatta kalması hâlinde, sigorta bedelini ödemeyi üstlenir.

(2) Hayatı sigorta edilen kimse, ilk primin ödenmesinden

önce ölmüşse sigorta sözleşmesi geçersizdir.

II - Tontin

MADDE 1488 - (1) Birden çok kişi tarafından

verilen katkı payları ile oluşturulan varlıkların, belirli bir tarihte hayatta kalanlar

ve ölenin önceden belirlemiş olması hâlinde, lehtarlar arasında paylaştırılması

ilkesi uyarınca tontinler kurulabilir.

III - Sözleşmeden cayma

MADDE 1489 - (1) Sigorta

ettiren, sigortacının kendisine cayma hakkını kullanabileceğini bildirmesinden itibaren

onbeş gün içinde sözleşmeden cayabilir. Bilgilendirmenin yapıldığı sigortacı tarafından

ispatlanır. Bilgilendirme yapılmamışsa cayma hakkı ilk primin ödenmesinden bir ay

sonra sona erer.

(2) 1430 uncu madde hükmü saklıdır.

IV - Hayatı sigorta edilecek kişi

MADDE 1490 - (1) Sigorta ettiren, kendisinin

veya başkasının hayatını, ölüm veya hayatta kalma ihtimallerine karşı sigorta ettirebilir.

(2) Başkasının hayatı üzerine

sigorta yapılabilmesi için, o kişinin hayatının devamında lehtarın menfaatinin bulunması

şarttır. Ayrıca, ölüm ihtimaline karşı yapılan sigortalarda, sigorta bedelinin mutat

cenaze giderlerini aşması hâlinde sigortalının veya varsa kanuni temsilcisinin yazılı

izni gerekir. Sigortalı onbeş yaşından büyükse kanuni temsilcinin dışında ayrıca

onun da izni alınır. İzin olmadan yapılan sözleşme, icazet verilmediği takdirde

geçersizdir.

(3) Kanuni temsilcinin lehtar olarak atadığı veya

kendisinin sigorta ettiren olduğu durumlarda, kanuni temsilcinin iznin verilmesinde

sigortalıyı temsil yetkisi yoktur.

(4) Menfaat şartının sözleşmenin yapılmasından sonra

ortadan kalkması hâlinde sözleşme o andan itibaren geçersiz hâle gelir; ancak, sigorta

ettirene iştira değeri ödenir.

V - Sigorta değeri

MADDE 1491 - (1) Bir kimsenin hayatı

bir veya birkaç sigortacı tarafından çeşitli bedeller üzerine sigorta ettirilebilir.

(2) Ödenecek bedelin lehtarın maddi menfaatinden

daha fazla olduğu durumlarda, aşan kısım sigortalının lehine yapılmış sayılır.

(3) 1472 nci madde hükmü hayat sigortalarında uygulanmaz.

Hayat sigortası sözleşmesi gereği, sigorta şirketinden kararlaştırılan sigorta bedelini

tahsil eden sigorta ettiren ve mirasçıları ile rizikoya muhatap olan kişilerin mirasçılarının,

rizikonun gerçekleşmesine neden olan üçüncü kişiye karşı sahip olduğu tazminat alacağını

sigorta şirketine temlik etmeleri geçersizdir.

VI - Doktor incelemesi

MADDE 1492 - (1) Sigorta ettiren ile

sigortacı arasında, sigorta edilecek kişinin doktor incelemesinden geçmesi kararlaştırılmış

olsa bile, sigortacı sigortalanacak kişiyi bu incelemeyi yaptırmaya zorlayamaz.

VII - Lehtar

1. Atanması ve değiştirilmesi

MADDE 1493 - (1) Sigorta ettiren, 1490

ıncı maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları saklı kalmak üzere, gerçek ya da tüzel

kişi lehine sigorta sözleşmesi yapabilir.

(2) Sigorta ettiren, atadığı lehtarı sigortacıya

bildirir.

(3) Lehtarın sigortacıya bildirilmemiş olması hâlinde,

sigortacı iyiniyetle yaptığı ödeme ile borcundan kurtulur.

(4) Sigorta ettiren, değiştirme hakkından vazgeçtiğini

sigorta poliçesine yazdırmakla beraber sigorta poliçesini lehtara teslim etmişse,

o kişiyi değiştiremez. Tereddüt hâlinde, sigorta ettirenin lehtarı değiştirme hakkını

saklı tuttuğu kabul edilir. Sigorta ettirenin lehtarı değiştirme hakkından açıkça

vazgeçtiği ve sigorta poliçesinin lehtara verildiği hâllerde bile, mirasçılıktan

çıkarma veya hibeden rücu hâlleri gerçekleşmiş yahut ilgililer arasında o kişinin

lehtar olarak atanmasına ilişkin sebep ortadan kalkmış ise lehtar değiştirilebilir.

(5) Lehtar atanması ve lehtar değişiklikleri sigortacının

iznine bağlı değildir.

(6) Lehtarın değiştirilemeyeceği durumlarda, sigorta

ettiren tarafından ayrılma ve ödünç alma hakları kullanıldığı takdirde, ödenecek

tutar üzerinde lehtar hak sahibi olduğu gibi, rizikonun gerçekleşmesinden önce sigortacının

iflası sonucu ödenecek miktar üzerinde de, aksi kararlaştırılmadıkça, lehtar hak

sahibidir.

(7) Sigortacıdan edimi istem ve tahsil yetkisi,

aksi kararlaştırılmadıkça, lehtara aittir.

2. Lehtar atanmasına ilişkin yorum kuralı

MADDE 1494 - (1) Ölüm rizikosuna karşı

yapılmış sigortalarda, birden fazla kişi payları belirtilmeksizin lehtar olarak

atanmışsa, sigorta bedeli üzerinde hepsi eşit oranda hak sahibidir. Hak sahiplerinden

biri tarafından alınmayan pay, diğerlerinin payına eklenir. Mirasın reddi veya mirastan

vazgeçme lehtarın hakkı üzerinde etkili olmaz.

(2) Ölüm rizikosuna karşı yapılan sigortalarda lehtar

belirtilmemişse, sözleşmenin sigorta ettirenin mirasçıları lehine, yaşama ihtimaline

karşı yapılmış sigortalarda ise sigortalı lehine yapıldığı kabul olunur.

VIII - Sigorta ettiren lehine hak

MADDE 1495 - (1) Lehtarın, sigortacıya

karşı, istem hakkını kazanamaması hâlinde, bu hak sigorta ettirene, onun da ölmüş

olması hâlinde, mirasçılarına geçer.

IX - Grup sigortaları

MADDE 1496 - (1) En az on kişiden oluşan,

sigorta ettiren tarafından, belirli kıstaslara göre kimlerden oluştuğunun belirlenebilmesi

imkânı bulunan bir gruba dâhil kişiler lehine, tek bir sözleşme ile sigorta yapılabilir.

Sözleşmenin devamı sırasında gruba dâhil herkes sigortadan, grup sigortası sözleşmesi

sonuna kadar yararlanır. Sözleşmenin yapılmasından sonra grubun on kişinin altına

düşmesi sözleşmenin geçerliliğini etkilemez.

(2) Grupta yer alan her kişiye poliçe içeriğini

özetleyen bir belge verilir.

(3) Grup sigortalarında lehtarı atama hakkı, aksi

kararlaştırılmamışsa, grupta yer alan kişiye aittir.

(4) Sözleşme süresi içinde gruptan ayrılma hâlinde

grup sigortası ile sağlanan teminat, aksi kararlaştırılmamışsa, sigorta ettiren,

sigortalı veya lehtar tarafından bireysel olarak devam ettirilebilir. Sigortalı

veya lehtarın sözleşmeye bireysel olarak devam etmesi ancak sigorta ettiren sıfatıyla

olur. Bu kişiler geçmiş günlere ait kendilerine düşen prim borçlarından, önceki

sigorta ettirenle birlikte sorumludur.

(5) Grup sigortalarında ayrılma,

ödünç alma, indirme, bildirim yükümlülüğü ve ilgili diğer konular Hazine Müsteşarlığının

bağlı olduğu Bakanlık tarafından çıkartılacak yönetmelikle düzenlenir.

X - Beyanlar

1. Yanlış yaş beyanı

MADDE 1497 - (1) Sigortalının sözleşmenin

yapılması sırasında yaşının yanlış bildirilmesi sonucu prim düşük belirlenmişse,

sigorta bedeli, gerçek yaşa göre alınması gereken primin, belirlenen prime olan

oranına göre ödenir. İndirimden önce riziko gerçekleşip sigorta bedeli ödenmiş ise

sigortacı ödediği fazla kısmın geriye verilmesini faiziyle birlikte isteyebilir.

(2) Gerçek yaşa göre fazla prim ödenmesi hâlinde,

sigorta bedeli ödenen prime göre artırılır. Artırımdan önce sigorta bedeli ödenmiş

ise eksik kısım sigortacı tarafından tamamlanır.

(3) Sigortacı, yanlış yaş bildirimi sebebiyle sadece

gerçek yaşın, sözleşmenin yapıldığı sırada teknik esaslara göre belirlenen sınırlar

dışında kalması hâlinde, sözleşmeden cayabilir.

2. Sözleşmenin yapılması sırasındaki beyan

yükümlülüğünün ihlali

MADDE 1498 - (1) Sigortacı, yenilemeler

de dâhil olmak üzere, sözleşmenin yapılmasından itibaren beş yıl geçmişse, sigorta

ettirenin sözleşmenin yapılması sırasında beyan yükümlülüğünü ihlal etmiş olması

nedeniyle sözleşmeden cayamaz, sadece prim farkı isteyebilir; meğerki, beyan yükümlülüğü

kasıtlı bir şekilde ihlal edilmiş olsun. Sigorta ettiren, prim farkını ödemeyi kabul

etmezse sigortacı, riziko gerçekleştiğinde ödenen primle ödenmesi gereken prim arasındaki

oranı dikkate alarak sigorta bedelini öder. Ancak, risk artışı beyan yükümlülüğünün

ihlali nedeniyle sigortacının teknik esaslarına göre saptanan sınırlarının dışında

kalmışsa, sigortacı sözleşmeden cayabilir. Yenilenen sözleşmelerde bu süre, ilk

sözleşmenin yapıldığı tarihten başlar.

3. Sözleşmenin devamı sırasındaki beyan

yükümlülüğünün ihlali

MADDE 1499 - (1) Sigortacı,

rizikonun artmasından itibaren, yenilemeler de dâhil olmak üzere beş yıl geçmişse,

sigorta ettirenin beyan yükümlülüğünün ihlal edilmiş olması nedeniyle sözleşmeyi

feshedemez; sadece prim farkı isteyebilir; meğerki, beyan yükümlülüğü kasıtlı bir

şekilde ihlal edilmiş olsun. Sigorta ettiren prim farkını ödemeyi kabul etmezse,

riziko gerçekleştiğinde sigortacı ödenen primle ödenmesi gereken prim arasındaki

oranı dikkate alarak, sigorta bedelini öder. Ancak, beyan yükümlülüğünün ihlali

nedeniyle riziko artışı, teknik esaslara göre tespit edilen sınırlar dışında kalmış

ise, sigortacı sözleşmeyi feshedebilir.

XI - Sigortadan ayrılma

MADDE 1500 - (1) Sigorta ettiren, en az bir

yıldan beri yürürlükte bulunan ve bir yıllık primi ödenmiş olan sigorta sözleşmelerinde,

istediği zaman sözleşmeyi sona erdirerek sigortadan ayrılabilir. Ayrılma değeri,

ayrılmanın istenildiği andaki genel kabul görmüş aktüerya kurallarına uygun bir

biçimde hesaplanan değerdir.

(2) Yaşama ihtimaline karşı yapılan sigortalarda,

sigortacıdan ayrılma değerinin istenilebilmesi için sigortalının sağlıklı olduğunu

ispat etmesi gerekir.

XII - Ödünç verme

MADDE 1501 - (1) En az bir yıldan beri

yürürlükte bulunan ve bir yıllık primi ödenmiş olan sigorta sözleşmelerinde, sigorta

ettirenin istemesi hâlinde sigortacı, istem anındaki, genel kabul görmüş aktüerya

kurallarına uygun bir biçimde hesaplanan değer üzerinden sigortalıya ödünç para

vermek zorundadır.

XIII - Prim ödenmesinden muaf sigorta

MADDE 1502 - (1) En az bir yıldan beri

yürürlükte bulunan ve bir yıllık primi ödenmiş olan sigorta sözleşmelerinde, sigorta

ettiren daha sonra prim ödeme borcunu yerine getirmezse, sigortacı bu sebeple sözleşmeyi

feshedemez ve prim isteyemez. Bu hâlde sigorta, prim ödenmesinden muaf sigortaya

dönüşür. Prim ödenmesinden muaf sigortada, sigorta bedeli ödenen primle sözleşme

uyarınca ödenmesi gereken prim arasındaki orana göre ödenir.

XIV - İntihar

MADDE 1503 - (1) Sigortalı, yenilemeler de

dâhil olmak üzere, en az üç yıldan beri devam eden ve ölüm ihtimaline karşı yapılan

bir sözleşmede, bu süre geçtikten sonra intihar ederse veya intihara teşebbüs sonucu

ölürse, sigortacı sigorta bedelini ödemekle yükümlüdür.

(2) Sigortalının intiharı veya intihara teşebbüsü

sonucu ölümü, akli melekelerindeki bir rahatsızlık sebebiyle üç yıldan önce gerçekleşmiş

ise sigortacı sigorta bedelini ödemek zorundadır.

XV - Sigorta ettiren veya lehtarın sigortalıyı

öldürmesi

MADDE 1504 - (1) Sigorta ettiren, sigorta

bedelini ödeme borcunun doğmasını sağlamak amacıyla sigortalıyı öldürür veya öldürülmesinde

suç ortaklığı ederse, sigortacı bedel ödeme borcundan kurtulur.

(2) Lehtar, sigortalıyı öldürmüş veya onun öldürülmesinde

herhangi bir şekilde suç ortaklığı etmişse, sigorta bedelinden mahrum kalır ve bu

bedel ölenin mirasçılarına ödenir.

XVI - Lehtarın sigorta ettirenin yerine

geçmesi

MADDE 1505 - (1) Sigorta ettiren lehine sigorta

sözleşmesinden doğan alacaklar ihtiyaten veya kesin olarak haczedilirse ya da sigorta

ettiren hakkında iflasın açılmasına karar verilirse, adı belirtilerek gösterilmiş

olan lehtar, sigorta sözleşmesine sigorta ettirenin onayı ile onun yerine taraf

olabilir.

(2) Lehtar, sözleşmeye taraf olursa, sözleşmenin

sigortacı tarafından feshi hâlinde, haczi uygulatan alacaklının veya iflas masasının

alacaklarını, sigorta ettirenin sigortacıdan isteyebileceği miktara kadar karşılamakla

yükümlüdür.

(3) Sözleşmede lehtar hiç veya adı belirtilerek

gösterilmemişse, birinci fıkrada açıklanan hak, sigorta ettirenin eşine ve çocuklarına

geçer.

(4) Lehtarın veya eş ve çocuklarının, sigorta ettirenin

yerine sözleşmeye taraf olabilmeleri için, sigortacıya bildirimde bulunmaları şarttır.

Lehtarın veya eş ve çocuklarının haczi öğrendikleri veya iflasın açıldığı tarihten

başlayarak, bir ay içinde bildirim yapmamaları hâlinde, birinci fıkrada açıklanan

hak düşer.

XVII - Sigortacının iflası

MADDE 1506 - (1) Sigortacının iflasının

açıldığı tarihte, bir yıldan uzun süreli sigortalarda, riziko gerçekleşmemiş veya

gerçekleşmiş fakat bedel ödenmemişse, ilk hâlde iflasın açıldığı, ikincisinde ise

rizikonun gerçekleştiği andaki matematik karşılıklar hak sahiplerine ödenir. Rizikonun

gerçekleştiği durumlarda, matematik karşılıkları aşan kısım, sigortacının teminatından

karşılanır; açık kalan miktar garameye girer.

B) Kaza sigortası

I - Genel olarak

MADDE 1507 - (1) Kaza sigortası, belli

bir prim karşılığında, sigortalının uğrayacağı kaza sonucu ölüm, geçici veya sürekli

engellilik ya da işgöremezlik hâlleri için sigorta teminatı sağlar. Ölüm, ani olarak

veya kaza tarihinden itibaren en çok bir yıl içinde gerçekleşmiş ise sigorta bedeli

sigorta ettirene yahut onun tarafından belirlenmiş kişiye; geçici ve sürekli engellilik

veya işgöremezlik hâllerinde ise sigortalıya ödenir. [106]

(2) Geçici olarak çalışma gücünden mahrum kalan

sigortalıya, poliçede yazılı süre ile sınırlı olmak üzere, mahrumiyetin devam ettiği

süre için günlük hesabıyla tazminat verilir.

II – Tedavi giderleri

MADDE 1508 - (1) Sigortacı, aksi kararlaştırılmamışsa,

poliçede yazılı bedelden başka, sigortalının yaptığı tedavi giderlerini de ödemekle

yükümlüdür.

III - Sigortalı

MADDE 1509 - (1) Kazaya

karşı sigorta, sigorta ettirenin veya başkasının uğrayabileceği kazalara karşı yapılabilir.

IV - Uygulanacak hükümler

MADDE 1510 - (1) Hayat sigortalarında sigortalıyı

düzenleyen 1490 ıncı maddenin ikinci ilâ dördüncü fıkraları, kaza sonucu ölüm rizikosu

için yapılan sigortalarda da uygulanır.

(2) Hayat sigortalarına ilişkin diğer hükümler,

kaza sigortası hakkında da kıyas yoluyla uygulanır.

(3) Gerçek zararın sigortacı tarafından karşılanması

öngörülmüş ise, zarar sigortalarına ilişkin hükümler, kıyas yoluyla kaza sigortası

hakkında da uygulanır.

C) Hastalık ve sağlık sigortası

I - Sigortanın yaptırılması

MADDE 1511 - (1) Hastalık ve sağlık

sigortaları, sigortalı lehine yapılabilir; hastalık sigortalarında lehtar da belirlenebilir.

II - Teminatlar

1. Sigorta teminatı

MADDE 1512 - (1) Sigortacı, hastalık sigortası

ile sözleşmede öngörülen hastalıklardan birinin veya birkaçının, sözleşme süresi

içinde gerçekleşmesi veya ortaya çıkması hâli için sigorta teminatı sağlar. Sözleşmede

birden çok hastalık sigorta teminatına bağlanmışsa, hastalıklardan birinin gerçekleşmesi

veya ortaya çıkması hâlinde bedel ödenir ve sözleşme sona erer. Teminatın, aksi

kararlaştırılmamışsa, hastalıklardan sadece birinin gerçekleşmesi hâli için verildiği

kabul edilir.

2. Sağlık sigortası teminatları

MADDE 1513 - (1) Sağlık sigortası ile sigortacı;

a) Hastalık sonucu gerekli hâle gelen ilaç dâhil, her türlü

tıbbi bakım, gebelik ve doğum, hastalıkların erken tanısına yönelik, ayaktaki incelemeler

de içinde olmak üzere, sözleşmede kararlaştırılan giderleri,

b) Tedavinin tıbben yatarak yapılmasının gerekli olduğu

durumlarda günlük hastane giderleri,

c) Sigortalının, hastalık sonucu çalışamaması nedeniyle

elde edemediği kazançlar için kararlaştırılan günlük iş görememe parası,

d) Sigortalı, bakıma ihtiyaç duyar duruma geldiği takdirde,

bakım nedeniyle doğan giderler veya kararlaştırılan gündelik bakım parası,

için teminat verir.

(2) Teminat, aksi kararlaştırılmamışsa, birinci

fıkradaki tutarların tümünü kapsar.

III - Sigorta değeri

MADDE 1514 - (1) Sigortalının sağlığı,

hastalık sigortaları ile meblağ sigortası şeklinde düzenlenen sağlık sigortalarında

bir veya birkaç sigortacı tarafından, çeşitli bedellerle sigorta ettirilebilir.

(2) Ödenecek bedelin menfaatten fazla olduğu durumlarda,

aşan kısım sigortalının lehine yapılmış sayılır.

IV - Hastalık sigortasında lehtar

MADDE 1515 - (1) Lehtarı belirleyerek başkasının

hastalığı üzerine sigorta yapılabilmesi için, o kimse ile lehtar arasında bir menfaat

ilişkisinin bulunması şarttır. Ayrıca sigortalının yazılı izni gerekir. Sigortalının

kanuni temsilcisinin bulunduğu durumlarda, yazılı izin kanuni temsilci tarafından

verilir. Sigortalı onbeş yaşını doldurmuşsa, ayrıca onun da izni alınır; aksi takdirde

yapılan sözleşme geçersizdir.

(2) Kanuni temsilcinin, lehtar olarak belirlendiği

veya sigorta ettiren olduğu hâllerde, iznin verilmesinde sigortalıyı temsil yetkisi

yoktur.

(3) Sigorta ettiren, belirlediği lehtarı sigortacıya

bildirmekle yükümlüdür. Bu yükümlülük yerine getirilmediği takdirde, sigortacı iyiniyetle

yaptığı ödeme ile borcundan kurtulur.

(4) Lehtarın belirtilmediği hâllerde, sigortanın

sigortalı lehine yapıldığı kabul edilir.

V - Bekleme süresi

MADDE 1516 - (1) Bekleme sürelerini

öngören sigorta sözleşmelerinde, bekleme süresinin üst sınırı Hazine Müsteşarlığınca

veya Müsteşarlığın uygun göreceği bir kurum tarafından belirlenir.

VI - Yeni doğan bebeğin ve evlat edinilenin

sigorta kapsamında olması

MADDE 1517 - (1) Doğum

sırasında, ana babadan biri için yaptırılmış bir hastalık veya sağlık sigortasının

bulunması hâlinde, aksi kararlaştırılmamışsa, doğumun tamamlanmasından itibaren

bebek, ek prim olmaksızın sigortanın kapsamına girer. Ancak, bunun için doğumun

en geç iki ay içinde sigortacıya bildirilmesi gerekir.

(2) Evlat edinilen küçükler hakkında da birinci

fıkra hükmü uygulanır.

VII - Bilgi isteme hakkı

MADDE 1518 - (1) Sigortacı, ifa yükümlülüğünü

incelerken, ilgili kişinin veya onun kanuni temsilcisinin istemesi hâlinde, bunlar

tarafından belirlenen doktora, teminat kapsamındaki hastalığın gerçekleşip gerçekleşmediği

ve tıbbi tedavi uygulanmasının gerekliliği konusunda aldığı rapor hakkında bilgi

ve rapor üzerinde inceleme imkânı vermek zorundadır.

VIII - Hastalık ve sağlık sigortasına

uygulanacak diğer hükümler

MADDE 1519 - (1) Hayat sigortalarına ilişkin

hükümler 1497 ve 1504 üncü madde hükümleri dışında hastalık sigortasına da uygulanır.

Ancak hastalık sigortasına 1503 üncü maddenin uygulanabilmesi, sözleşmede öngörülen

rizikonun intihara teşebbüs nedeniyle gerçekleşmiş olmasına bağlıdır.

(2) Sigortalının uğradığı hastalık, ilaç ve tedavi

giderleri için harcama yapılması gibi gerçek zararların sigortacı tarafından karşılanması

öngörülen sağlık sigortalarında ise, genel hükümler dışında, zarar sigortalarına

ilişkin hükümler ile 1500 ilâ 1502 nci madde hükümleri sağlık sigortası hakkında

da uygulanır.

IX - Koruyucu hükümler

MADDE 1520 - (1) 1487 nci maddenin

ikinci fıkrası, 1490 ıncı maddenin ikinci fıkrasının ilk cümlesi ile dördüncü fıkrası,

1504 üncü madde ve 1515 inci maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesi hükümlerine

aykırı sözleşmeler geçersizdir.

(2) 1490 ıncı maddenin üçüncü fıkrası, 1491 inci

maddenin ikinci fıkrası, 1496 ncı maddenin birinci fıkrası, 1506 ncı madde, 1507

nci maddenin birinci fıkrası, 1510 uncu madde, 1511 inci madde, 1514 üncü maddenin

ikinci fıkrası, 1515 inci maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile ikinci

fıkrası, 1518 inci madde ve 1519 uncu madde hükümlerine aykırı sözleşme şartları

geçersizdir.

(3) 1489 uncu madde, 1490 ıncı maddenin ikinci fıkrasının

ikinci ve üçüncü cümleleri, 1492 nci madde, 1497 ilâ 1503 üncü maddeler, 1515 inci

maddenin birinci fıkrasının dördüncü cümlesi ve 1517 nci madde hükümleri sigorta

ettiren, sigortalı ve lehtar aleyhine değiştirilemez; değiştirilirse bu Kanun hükümleri

uygulanır.
