Ik verdiepte me sinds de jaren 80 in het werkleven en in al die tijd heb ik het nog nooit zo erg gezien als nu. De onrust rondom de pandemie neemt wereldwijd toe. In de Verenigde Staten ervaart meer dan de helft van de werknemers een hoge mate van stress gedurende de dag. Een recordaantal mensen stopten met hun baan; ruim vier miljoen per maand. Mensen gaan eraan onderdoor. 
Als gevolg hiervan bieden een aantal groeiende bedrijven een vierdaagse, 32-urige werkweek, maar voor hetzelfde salaris als een vijfdaagse. Dit idee is al eens eerder bedacht, maar de pandemie heeft de druk opgevoerd. Werkgevers beseffen dat als ze een hybride werkplek kunnen overwegen, ze ook een verkorte werkweek kunnen heroverwegen. 
Dat klinkt fantastisch, maar is het realistisch? Nou, eigenlijk wel, ja. In tegenstelling tot beleidslijnen waarbij een partij profiteert van de ander, is de vierdaagse werkweek gunstig voor werknemers, bedrijven en samenleving en het is zelfs een doorgang om het klimaatprobleem aan te pakken. 
Maar laten we het eerst hebben over de werkplekomgeving. Al bijna tien jaar lang experimenteerden bedrijven en overheden met kortere werkdagen zonder het salaris te verlagen. Hoewel de resultaten verschillen, blijkt uit onderzoek dat mensen minder stress ervaren, meer tevreden zijn over hun baan en een gezondere werk-privé balans hebben. In de meeste gevallen blijkt dat mensen die vier dagen werken net zo productief zijn als wanneer ze vijf dagen werken. Bedrijven hebben ook profijt bij minder personeelsverloop en een kwalitatief hoogwaardige talentpool. Een afname van burn-outs leidt tot lagere zorgkosten, minder fouten en voorkomt slechte service. Met collega’s testen we op dit moment de vierdaagse  werkweek in de Verenigde Staten en Ierland en we starten deze zomer in het VK, Nieuw Zeeland en Australië. Duizenden werknemers doen er mee. 
Healthwise, een educatiebedrijf, wachtte niet tot de pilotperiode van start ging. In juni stopten de werknemers massaal met hun werk. Tegen Augustus voerden ze een vierdaagse werkweek in. Zes maanden later geeft directeur Adam Husney aan dat mensen aanzienlijk gelukkiger zijn en nog nooit zo productief waren. Het aantal baanopzeggingen en ziektedagen daalden, de omzet nam toe en het bedrijf scoort zeer hoog op klanttevredenheid. De werknemers bij Healthwise zijn iedere vrijdag vrij en gaan erop uit met het gezin om te sporten of te winkelen. Een moeder met jonge kinderen gaf aan dat ze nu af en toe naar de pedicure kan gaan zonder zich schuldig te voelen. Bij een vierdaagse werkweek houdt je tijd over voor jezelf en kan je beter omgaan met de constante stress van systemisch racisme, seksisme en classisme. 
Een belangrijk onderdeel van het model is dat in ruil voor een vrije dag, men bereid is om al hun werk in vier dagen dagen te proppen. Hoewel ze misschien minder tijd besteden aan werk, verrichten ze niet per se minder werk. Het geheim erachter is een reorganisatie waarbij de minst productieve activiteiten worden geschrapt. Vergaderingen staan hoog op de lijst. Ja, ik zie hoofden knikken. De meeste bedrijven vergaderen minder met minder mensen in minder tijd. Bij Healthwise, bespaart men tijd door collega’s berichten te sturen in plaats van te bellen waarbij er sprake is van enige vorm van interactie. Ze verplaatsten persoonlijke taken zoals doktersafspraken naar hun vrije dag. En ja, het resulteert in een verhoging van het werktempo. “Laten we eerlijk zijn,” zei laatst iemand, “Ik zit niet op Facebook  en ik verdoe mijn tijd er niet aan, wat ik voorheen wel deed.” Maar mensen passen zich aan en genieten liever van hun rust op een gehele vrije dag dan in stukjes verdeeld over dagen. 
Overheidsinitiatieven hebben dezelfde bevindingen. In 2015, begonnen de stad Reykjavik en de overheid van ijsland met het aanbieden van 36-urige en 35-urige werkweken en uiteindelijk schreven meer dan 2.500 werknemers zich in. De resultaten zijn opmerkelijk. De fysieke en mentale stressniveaus daalden terwijl de arbeidsethos, baantevredenheid, werk-privé balans en energieniveaus verbeterden. De productiviteit en servicekwaliteit bleven gestaag of verbeterden en de pilotperiode was budgetneutraal. Tegenwoordig staan naar schatting 85% van alle IJslandse werknemers ingepland op deze werkroosters of stellen zich kandidaat. De overheden in Spanje en Schotland kondigden vierdaagse werkweek pilotperiodes aan waarbij ze het salaris van elke vijfde dag zullen subsidiëren. 
Het succes is deels te danken aan de kortere werktijden, waarbij men elk uur productiever wordt. In Noorwegen en Denemarken, de twee Europese landen met gemiddeld het minste aantal werkuren -- ongeveer 1.380 uren per jaar -- is de maximale productiviteit behaald. Voor Frankrijk en Duitsland geldt hetzelfde. Daarentegen hebben de landen waar het langst gewerkt wordt zoals het VK en Italië een veel lagere productiviteit. De VS is een pionier als het gaat om productiviteit en zal het nu ongetwijfeld goed doen als de werktijden niet zo lang waren. Terwijl technische bedrijven deel uitmaken van de grootste groep die vierdaagse werkweekroosters met minder uren hanteren, maken ook bedrijven een overstap binnen het bankwezen, PR, marketing en vormgeving, de non-profit sector, de detailhandel en zelfs in de horeca. 
Maar het is wel zo dat 100% van de arbeidsproductiviteit  in 80% van de tijd niet overal haalbaar is. Tientallen jaren geleden versnelde de fabrieksproductie van goederen. Veel docenten en stewardessen  moeten het wat rustiger aan doen en niet altijd maar bezig zijn. En uiteraard moeten zorgmedewerkers die in de frontlinie van de pandemie staan juist minder en niet meer uren werken. 
(Applaus) 
Dankjewel, zorgmedewerkers. 
Er is hier nog een andere overheidsinspanning leerzaam. In 2014 werd in de Zweedse stad Gotenburg, een experiment gehouden onder verplegers in een verzorgingshuis. Zoals verwacht verbeterden de gezondheid en algemene welzijn van de verplegers, evenals de productiviteit en patiëntenzorg. Maar in deze testfase, namen ze nieuw personeel aan om de werkroosters vol te krijgen. Opvallend was dat de uitbetaling van ziekte-uren veel lager was en werkloosheidsuitkeringen deze extra salariskosten compenseerden. 
In het geval van Zweden roept dit een grotere, meer existentiële vraag op. Hoeveel tijd moeten we besteden aan werk? In veel landen vergen banen steeds meer energie. Vanuit een schaarstementaliteit, is te zien dat nu zelfs rijke landen de hand op de knip moeten houden. Maar eigenlijk, moeten we de andere richting opgaan omdat digitalisering en kunstmatige intelligentie kansen bieden om minder uren te werken. Tijdens de pandemievermoeidheid moeten we ons extra inspannen om de levenskwaliteit en onze sociale structuur terug te brengen, vooral in welvarende landen waar we al genoeg produceren zodat iedereen recht heeft op een goede levensstandaard. 
Een bijkomend voordeel is dat vanaf deze weg 
het klimaatprobleem wordt aangepakt. Misschien denk je, “Hoe dan?” Nou, door een vierdaagse werkweek zal men uiteraard een dag minder pendelen. Maar als we door minder uren te werken een hogere productiviteit bereiken met jaarlijks een kleine percentage, dan kunnen we op de langere termijn de dynamiek van decarbonisatie realiseren. Dat blijkt telkens weer na onderzoeken die ik met anderen uitvoerde in andere landen, staten en huishoudens. Een van de redenen is dat wanneer mensen tijdsdruk ervaren, ze de snelste vervoersmiddelen nemen en dagelijkse handelingen verrichten die slecht zijn voor het milieu. Daarentegen zullen mensen die meer tijd dan geld hebben, een kleinere koolstofvoetafdruk achterlaten. Maar een belangrijkere reden heeft te maken met de omvang van de economie. Door minder te werken, kiezen landen niet voor de maximale productie en voorkomen daarmee extra koolstofemissies. Duitsland en Denemarken blinken uit in de strijd tegen CO2-uitstoot en hebben minder werkuren per jaar. Ook Frankrijk en Nederland hebben  een lage CO2-uitstoot en minder werkuren. De vierdaagse werkweek is een aanbetaling voor een nieuwe manier van leven en werken. En ja, we hebben hulp nodig van de overheid als we verder kijken dan  de innovatieve bedrijven die nu al de goede kant opgaan. Maar zolang de driedaagse weekend gunstig uitpakt, kunnen we dit recht op vrije tijd voor iedereen realiseren. En daarom is een wereldwijd basisinkomen juist wel een logische stap. Zonder financiële steun, kunnen mensen met lagere lonen niet zomaar een dag minder werken. 
Tegenwoordig wordt er veel gepraat over de werkomgeving van de toekomst en welke mogelijkheden het biedt. Maar er staat meer op het spel dan deze mogelijkheden. Het is een noodzaak. Een noodzaak om de uitdagingen aan te gaan in het huidige moment. De pandemie, burnout en depressie, rassen- en inkomensongelijkheid, het klimaatprobleem. Een vierdaagse werkweek richt zich op deze aspecten. 
Voorlopig kijken we welke bedrijven potentie hebben. Maar zodra de dynamiek opbouwt en het wereldwijd uitrolt, maken we een overstap van een schaarstementaliteit naar waardering voor het echte rijkdom in ons hart. Onze vindingrijkheid, ons medeleven en onze mensheid. 
Dankjewel. 
(Applaus) 
Helen Walters: Juliet, hartstikke bedankt. Ik heb een praktische vraag voor je. Je vertelde net dat men op vrijdag een vrije dag neemt. Beveel je iedereen aan om dezelfde dag vrij te nemen of kan men zelf kiezen welke dag ze vrij zijn? Welke regeling is het beste? 
JS: Elk bedrijf kiest zijn eigen strategie die het beste past. Dat is onderdeel van onze pilotperiode. We bieden coaching en werken samen met de bedrijven voordat ze bepalen of ze wel of niet één dag in de week hun kantoor kunnen sluiten. Moet de klantenservice 24/7 beschikbaar zijn? Het hangt ervan af en het verschilt per bedrijf. 
HW: Juliet, hartstikke bedankt. 
(Applaus) 
