big brother is watched

"huilt karin nu omdat ze eenzaam is, net nu anouk en cyrille er bij zijn
gekomen? kijk morgen weer naar big brother." dit zei een van de big brothers
aan het eind van het programma, de laatste keer dat ik het zag. je kunt er niet
meer omheen: iedereen die minder dan twee keer per week kijkt is vervreemd van
de (nederlandse) maatschappij. het is dan ook aangetoond: van lage tot hoge
sociale klasse, van laag tot hoog inkomen, van dom tot intelligent, vrouwen en
mannen, jongeren en ouderen; ze kijken allemaal. de grote massa, gesteund door
professionele psychologen, sprak er schande van toen ze hoorden dat er een
dergelijk programma zou worden geproduceerd. een groot deel van diezelfde massa
kijkt nu blij mee.

	waarom is het leuk om er naar te kijken? het idee van big brother: zet
een groep mensen in een huis, afgesloten van de buitenwereld, met in elk
vertrek camera's zodat de privacy tot nul wordt gereduceerd. omdat dit wellicht
te saai zou worden, een grote portie pressie erbij: een weekopdracht, die
bepaald hoe groot hun huishoudgeld is; een groot bedrag voor wie het langst in
het huis blijft; het maandelijks wegstemmen van een huisgenoot; en tenslotte af
en toe een onverwachte bemoeienis van big brother, zoals toch nieuwe mensen in
het huis zetten. dit moet wel tot spanningen leiden. live en spannend: reality
tv, dat vinden mensen leuk. 

	maar waarom kijken mensen naar iets waar ze eigenlijk, moreel gezien,
tegen zijn? is er moreel gezien wel iets op tegen? het noorse voorbeeld wordt
aangehaald: in noorwegen werden mensen ook in een huis gezet voor een dergelijk
programma (hoewel de extra pressie van geld hier niet eens gold). resultaat:
een van de bewoners pleegde zelfmoord. tegenstanders van de
anti-big-brotherianen wijzen dan op het feit dat de bewoners de deelname zelf
hebben gekozen, en dat ze bovendien altijd het huis mogen verlaten. en de
gerespecteerde psychologen wijzen dan weer op de grote sociale en
competitiedruk. de bewoners hebben geen privacy, gaan een rol spelen, houden
dit niet lang vol maar houden vol wegens de hiervoor genoemde druk, en storten
vervolgens in. dit alles is in het kort de discussie die gaande was, voor het
programma op tv was.

	ik denk dat veel mensen toch kijken, juist door deze discussie. je
vraagt je af of de psychologen gelijk hebben, of er echt spanningen zullen
ontstaan, of er echt iemand psychisch instort. en omdat de mens nieuwsgierig
van aard is, gaan we toch allemaal kijken. en wat is de praktijk?

	de eerste afleveringen. de kijker is gespannen, en zit met de deur op
slot in haar / zijn eentje stiekem te kijken (want natuurlijk was hij / zij ook
principieel tegenstander van het programma - stel je voor dat iemand er achter
komt dat je kijkt!). teleurgesteld zien de kijkers dat het saai is, heel saai.
en dus kijken ze elke dag weer naar het nos achtuurjournaal, en zeggen ze tegen
iedere voorbijganger: "wie kijkt er nou naar big brother, er is niks aan en nog
immoreel ook."

	drie weken later: geruchten doen de ronde dat er spanningen zijn in het
big-brotherhuis. waar de geruchten vandaan komen - blijkbaar zijn er toch nog
mensen die hebben gekeken. we gaan toch weer kijken: de nieuwsgierigheid wint
het weer van het moreel besef. en er zjn spanningen. bewoners moeten huilen en
zien er gespannen uit. en de sociale structuur wordt duidelijk: ruud de
vader-teddybeer, willem de ingetogen maar aardige kok, enz. (de namen schieten
me even niet te binnen - ik heb het dan ook alweer een halve week niet gezien). 

	en dat was dan eindelijk de zware bevalling: big brother is geboren.
het mag opeens -  nee, het moet zelfs. we hoeven het niet meer elke dag te
zien, want we kunnen het laatste nieuws van het huis al op straat horen. "mona
is weg, eindelijk!" "er mag toch iemand het huis in, stom he?" "wat is die
ruud een lul! hij heeft het alleen over seks." "nee, hij zei: 'de hand aan
mezelf slaan'" "ik vind die ruud juist goed, anders was de groep allang uit
elkaar gevallen." en ook de resultaten van de spanningen worden duidelijk:
mensen gaan weg uit het huis, er ontstaan ruzies en de bewoners zeggen
eindelijk wat ze echt van elkaar vinden. big brother is spannend, we laten ons
moreel besef varen. big brother is een rage, niemand kijkt nog naar het
achtuurjournaal en men dreigt alleen nog maar de actualiteiten van het huis te
volgen - niet alleen de bewoners zitten gevangen in het huis, maar wij ook. het
wordt naar voor het nieuws verplaatst voor degenen die het journaal ook willen
zien (nieuws - het weer - big brother). en voor de verslaafden is er internet.

	op internet ontstaat er een grote samenballing van ondergrondse
anti-big-brotherianen, die beelden van veronica stelen, en bewijzen dat het
doorgestoken kaart is: nieuwe bewoners blijken modellen te zijn, het wegstemmen
gaat niet eerlijk, de tv-kijkers zien alles gekleurd. naast de rage is er nu
ook het schandaal. maar dit versterkt de populariteit alleen. 

	is er een psycholoog die mij kan vertellen wat voor verschijnsel dit
is? massahysterie? gewoon een rage of misschien een typisch voorbeeld van de
huidige maatschappij: mensen die alleen achter de tv zitten en zelf niet het
huis uitkomen voor sociale contacten? mensen die moreel afgestompt worden? wie
is er nou eigenlijk afgesloten van de buitenwereld door vier muren, en wie is
er nou eigenlijk een lul, vader ruud met zijn kinderen of wij? 
