roken

	ik heb het zo vaak gehoord, onder andere van vrienden van mijn vader.
toen ze een jaar of zestien waren kregen ze het standaard verjaardagscadeau,
een pakje shag. in die tijd was dat heel normaal. iedereen rookte. ik bedoel
hiermee de mannen. vader rookte en opa rookte en ook zo goed als alle ooms en
kennissen van je ouders rookten. zelfs als je ouders niet rookten, was het de
gewoonte om voor gasten sigaretten in huis te hebben. die hoorde je dan aan te
bieden. dat was beleefd. ik kan me verhalen herinneren van mijn opa, dat het
vreemd werd gevonden dat hij niet rookte. van rookverboden hadden ze in die
tijd nog nooit gehoord.

	als je al vanaf je zestiende rookt, is het erg moeilijk van deze
gewoonte af te komen. ten eerste ben je verslaaft aan de nicotine en ten tweede
ben je eraan gewent om altijd iets in je handen te hebben. dan komt de dag dat
je je niet zo goed voelt. je gaat naar de dokter en hij stuurt je door naar het
ziekenhuis. je krijgt te horen dat de uitslag longkanker is. waarschijnlijk is
het gekomen door het vele roken. je wereld stort in elkaar, je staat
machteloos. en dan is het heel menselijk om te proberen een schuldige te
vinden. het is tegenwoordig mogelijk mensen of instellingen aan te klagen als
je vindt dat zij jouw iets aangedaan hebben. in amerika gebeurt dit met de
regelmaat van de klok. er zijn dus mensen die de sigarettenfabrikanten
aanklagen. ze vinden dat de fabrikanten er schuldig aan zijn dat ze vroegtijdig
overlijden aan longkanker. ze vinden dat de fabrikanten schuldig zijn, omdat
die nooit hebben verteld dat roken schadelijk voor het lichaam kan zijn. maar
is dit wel helemaal eerlijk?

	ik zei al dat roken veertig of vijftig jaar geleden heel normaal was.
iedereen deed het. het hoorde bij de cultuur. niemand wist dat het schadelijk
was. ook de fabrikanten niet. zij gingen enkel en alleen in op de vraag van de
consument. en vraag was er. er was een hel losgebarsten als de fabrikanten op
dat moment hadden gezegd dat ze de productie zouden stopzetten.  ten tweede is
het zo dat er al jaren anti-rook reclames te zien en te horen zijn op radio,
televisie, in de krant en op aanplakborden. al vanaf de jaren '70, toen het
maatschappelijk engagement zich begon te profileren, zijn er mensen geweest die
actie voerden tegen roken. toen al was men op de hoogte van de schade die roken
aan kan richten en dat werd de consument ook duidelijk gemaakt. als je toen zo
slim was geweest om te stoppen met roken, was het stoppen makkelijker gegaan.
je verslaving had immers minder lang geduurd. ook had je toen al erger kunnen
voorkomen. hoe langer je door blijft roken, hoe groter de kans op kanker of
hart en vaat ziekten.

	ook de dokter zal al eerder gezegd hebben dat het beter was te stoppen
met roken. gezondheidsklachten komen niet uit de lucht vallen. het is je eigen
keus geweest om door te blijven roken. dan is het niet eerlijk iemand anders
voor je eigen keus te laten opdraaien.

	hiermee samen hangt het volgende. als je de fabrikanten had willen
aanklagen, had je dat al veel eerder moeten doen. je rookte al jaren en het was
al jaren bekend dat roken schadelijk is. je wist wat het met je lichaam kon
doen. het is hypocriet om de fabrikanten pas aan te klagen als je ook
daadwerkelijk ziek wordt. waarschijnlijk had je de fabrikant nooit aangeklaagd
als je niet ziek was geworden.

	vervolgens haal ik een praktisch argument aan. het is onhaalbaar voor
de sigarettenfabrikanten om alle zieke rokers een schadevergoeding uit te
keren. dan zouden ze binnen de kortste keren failliet zijn. en dan hadden ze
nog niet iedereen betaald. het is een onhaalbare kaart voor de fabrikanten
zelf.  tenslotte vraag ik me af wat je ermee bereikt. je bent ziek geworden en
je wilt iemand de schuld geven. daarvoor neem je de sigarettenfabrikant.
misschien lukt het om een paar duizend gulden uitbetaald te krijgen. en dan.
uiteindelijk zul je toch overlijden aan de ziekte. het maakt niet uit of je het
geld wel of niet krijgt.

	naast bovenstaande argumenten kan ik ook nog wat kinderachtige
argumenten aanhalen om te laten zien dat deze strijd nergens toe leidt. veel
mensen wisselen af en toe van merk sigaretten. op deze manier is nooit te
achterhalen van welk merk sigaretten je ziek bent geworden. ook kun je je
afvragen of je wel longkanker hebt gekregen van sigaretten. de oorzaak kan ook
liggen aan die keer dat je langs dat afgebroken gebouw bent gelopen en dat toen
net dat asbestdeeltje in je long is terechtgekomen.

	natuurlijk is het jammer dat vijftig jaar geleden nog niet algemeen
bekend was dat roken schadelijk voor de gezondheid is. daardoor zijn veel
onschuldige mensen verslaafd geraakt aan nicotine, waarna het uiterst moeilijk
was om er weer af te komen. toch heb je er niets aan de sigarettenfabrikanten
aan te klagen. ten eerste is het niet te achterhalen wie nu eigenlijk schuldig
is aan jouw ziekte. en ten tweede heeft het geen zin. de ziekte is een feit en
daar is niets aan te doen.


