22. Java Modul Sistemi

Java’nin Temelleri

Ismail Kirbas

2026

22. Java Modul Sistemi

Bölüm 22: JDBC ile Veritabani Programlamaya Giris

title: "JDBC ile Veritabanı Programlamaya Giriş"
subtitle: "Java ile Veritabanı Bağlantısı, CRUD İşlemleri ve Güvenli Sorgulama"
author: "Teknik Kitap Yazarı"
date: "2025-03-25"
lang: "tr"

22.1 JDBC Nedir?

JDBC (Java Database Connectivity), Java uygulamalarının veritabanlarıyla iletişim kurmasını sağlayan standart bir API’dir. JDBC, veritabanına bağımsız bir şekilde SQL sorguları çalıştırmanıza, veri okumanıza ve yazmanıza olanak tanır.

JDBC, Java SE’nin bir parçasıdır ve java.sql paketinde bulunur. Herhangi bir veritabanıyla (MySQL, PostgreSQL, Oracle, H2, vb.) çalışmak için uygun JDBC sürücüsünü kullanmanız yeterlidir.

1.1. JDBC Mimarisi

JDBC mimarisi iki katmandan oluşur:

  • JDBC API: Java uygulaması tarafından kullanılan soyut arayüzler ve sınıflar (Connection, Statement, ResultSet).
  • JDBC Sürücü Yöneticisi (DriverManager): Uygun sürücüyü yükler ve veritabanına bağlantıyı yönetir.

Mermaid Diyagram 44 ### 1.2. JDBC Sürücü Türleri

JDBC dört tür sürücü destekler:

Tür Açıklama Örnek
Tip 1 JDBC-ODBC Köprüsü Eski, nadiren kullanılır
Tip 2 Yerel API Oracle OCI
Tip 3 Ağ Protokolü Middleware
Tip 4 Saf Java MySQL Connector/J

💡 Pedagojik Not: Tip 4 sürücüler en yaygın kullanılanlardır çünkü platform bağımsızdır ve ek yazılım gerektirmez.

22.2 Development Ortamı Kurulumu

Bu bölümde H2 Database kullanacağız. H2, Java ile yazılmış, hafif ve gömülü bir veritabanıdır. Geliştirme ve test için idealdir.

2.1. Veritabanı Seçimi: H2

H2’nin avantajları: - Sıfır konfigürasyon - Bellek içi (in-memory) mod - SQL uyumluluğu

2.2. Bağımlılıkların Eklenmesi

Maven (pom.xml):

<!-- pom.xml -->
<dependency>
    <groupId>com.h2database</groupId>
    <artifactId>h2</artifactId>
    <version>2.2.224</version>
    <scope>runtime</scope>
</dependency>

Gradle (build.gradle):

dependencies {
    runtimeOnly 'com.h2database:h2:2.2.224'
}

22.3 JDBC Temel Adımları

JDBC ile veritabanı işlemleri dört adımda gerçekleşir:

3.1. Bağlantı Kurulumu (Connection)

İlk adım, veritabanına bağlanmaktır. DriverManager.getConnection() metodu kullanılır.

import java.sql.Connection;
import java.sql.DriverManager;
import java.sql.SQLException;

public class DatabaseConnectionExample {
    public static void main(String[] args) {
        // H2 veritabanı URL'si (bellek içi mod)
        String url = "jdbc:h2:mem:testdb";
        String username = "sa";
        String password = "";

        try (Connection connection = DriverManager.getConnection(url, username, password)) {
            System.out.println("Veritabanına başarıyla bağlanıldı!");
            System.out.println("Auto-commit modu: " + connection.getAutoCommit());
        } catch (SQLException e) {
            System.err.println("Bağlantı hatası: " + e.getMessage());
        }
    }
}

⚠️ Dikkat: try-with-resources kullanarak Connection otomatik olarak kapatılır. Bu, kaynak sızıntılarını önler.

3.2. Statement Oluşturma

Bağlantı kurulduktan sonra SQL sorgularını çalıştırmak için Statement nesnesi oluşturulur.

import java.sql.Connection;
import java.sql.DriverManager;
import java.sql.SQLException;
import java.sql.Statement;

public class StatementExample {
    public static void main(String[] args) {
        String url = "jdbc:h2:mem:testdb";

        try (Connection conn = DriverManager.getConnection(url, "sa", "");
             Statement stmt = conn.createStatement()) {

            System.out.println("Statement başarıyla oluşturuldu.");
        } catch (SQLException e) {
            e.printStackTrace();
        }
    }
}

3.3. Sorgu Çalıştırma ve ResultSet

SQL sorguları executeQuery() (SELECT için) veya executeUpdate() (INSERT, UPDATE, DELETE için) metotlarıyla çalıştırılır.

import java.sql.*;

public class QueryExample {
    public static void main(String[] args) {
        String url = "jdbc:h2:mem:testdb";

        try (Connection conn = DriverManager.getConnection(url, "sa", "");
             Statement stmt = conn.createStatement()) {

            // Tablo oluştur
            stmt.execute("CREATE TABLE IF NOT EXISTS users (id INT PRIMARY KEY, name VARCHAR(100))");

            // Veri ekle
            stmt.executeUpdate("INSERT INTO users VALUES (1, 'Ali')");
            stmt.executeUpdate("INSERT INTO users VALUES (2, 'Ayşe')");

            // Sorgu çalıştır
            ResultSet rs = stmt.executeQuery("SELECT * FROM users");

            while (rs.next()) {
                int id = rs.getInt("id");
                String name = rs.getString("name");
                System.out.println("ID: " + id + ", Ad: " + name);
            }

        } catch (SQLException e) {
            e.printStackTrace();
        }
    }
}

Mermaid Diyagram 45 ### 3.4. Kaynakları Kapatma

Her zaman Connection, Statement ve ResultSet kaynaklarını kapatın. En iyi yöntem try-with-resources kullanmaktır.

// Yanlış: Kaynaklar kapatılmamış
Statement stmt = conn.createStatement();
ResultSet rs = stmt.executeQuery("SELECT * FROM users");
// rs ve stmt kapatılmadı!

// Doğru: try-with-resources
try (Connection conn = ...;
     Statement stmt = conn.createStatement();
     ResultSet rs = stmt.executeQuery("SELECT * FROM users")) {
    // İşlemler
}

22.4 CRUD İşlemleri

CRUD (Create, Read, Update, Delete) işlemleri, veritabanı programlamanın temelini oluşturur.

4.1. Create (Veri Ekleme)

INSERT INTO sorgusu kullanılır.

import java.sql.*;

public class CreateExample {
    public static void main(String[] args) {
        String url = "jdbc:h2:mem:testdb";

        try (Connection conn = DriverManager.getConnection(url, "sa", "");
             Statement stmt = conn.createStatement()) {

            // Tablo oluştur
            stmt.execute("CREATE TABLE IF NOT EXISTS products (" +
                         "id INT AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY, " +
                         "name VARCHAR(100), " +
                         "price DECIMAL(10,2))");

            // Veri ekle
            int rowsAffected = stmt.executeUpdate(
                "INSERT INTO products (name, price) VALUES ('Laptop', 15000.00)");

            System.out.println("Etkilenen satır sayısı: " + rowsAffected);

        } catch (SQLException e) {
            e.printStackTrace();
        }
    }
}

4.2. Read (Veri Okuma)

SELECT sorgusu ile veri okunur.

import java.sql.*;

public class ReadExample {
    public static void main(String[] args) {
        String url = "jdbc:h2:mem:testdb";

        try (Connection conn = DriverManager.getConnection(url, "sa", "");
             Statement stmt = conn.createStatement()) {

            // Örnek veriler
            stmt.executeUpdate("INSERT INTO products VALUES (1, 'Mouse', 250.00)");
            stmt.executeUpdate("INSERT INTO products VALUES (2, 'Keyboard', 500.00)");

            // Sorgu
            ResultSet rs = stmt.executeQuery("SELECT * FROM products WHERE price > 300");

            while (rs.next()) {
                System.out.printf("Ürün: %s, Fiyat: %.2f TL%n",
                    rs.getString("name"), rs.getDouble("price"));
            }

        } catch (SQLException e) {
            e.printStackTrace();
        }
    }
}

4.3. Update (Veri Güncelleme)

UPDATE sorgusu ile mevcut veriler değiştirilir.

import java.sql.*;

public class UpdateExample {
    public static void main(String[] args) {
        String url = "jdbc:h2:mem:testdb";

        try (Connection conn = DriverManager.getConnection(url, "sa", "");
             Statement stmt = conn.createStatement()) {

            // Önce veri ekle
            stmt.executeUpdate("INSERT INTO products VALUES (1, 'Laptop', 15000.00)");

            // Güncelle
            int rows = stmt.executeUpdate(
                "UPDATE products SET price = 14000.00 WHERE id = 1");

            System.out.println("Güncellenen satır: " + rows);

        } catch (SQLException e) {
            e.printStackTrace();
        }
    }
}

4.4. Delete (Veri Silme)

DELETE FROM sorgusu ile veri silinir.

import java.sql.*;

public class DeleteExample {
    public static void main(String[] args) {
        String url = "jdbc:h2:mem:testdb";

        try (Connection conn = DriverManager.getConnection(url, "sa", "");
             Statement stmt = conn.createStatement()) {

            // Veri ekle
            stmt.executeUpdate("INSERT INTO products VALUES (1, 'Test', 100.00)");

            // Sil
            int rows = stmt.executeUpdate("DELETE FROM products WHERE id = 1");

            System.out.println("Silinen satır: " + rows);

        } catch (SQLException e) {
            e.printStackTrace();
        }
    }
}

22.5 PreparedStatement ve SQL Enjeksiyonu

5.1. Statement vs PreparedStatement

Özellik Statement PreparedStatement
Performans Her seferinde derlenir Önceden derlenir, tekrar kullanılabilir
Güvenlik SQL enjeksiyonuna açık Parametreleri güvenli şekilde işler
Kullanım Sabit sorgular Dinamik parametreli sorgular

5.2. SQL Enjeksiyon Tehlikesi

Kötü niyetli kullanıcılar, giriş alanlarına SQL kodu ekleyerek veritabanına zarar verebilir.

// TEHLİKELİ: SQL enjeksiyonuna açık
String userInput = "1 OR 1=1";
String query = "SELECT * FROM users WHERE id = " + userInput;
// Çalıştırılan: SELECT * FROM users WHERE id = 1 OR 1=1
// Tüm kullanıcıları döndürür!

5.3. PreparedStatement Kullanımı

PreparedStatement parametreleri ? ile belirtir ve güvenli şekilde işler.

import java.sql.*;

public class PreparedStatementExample {
    public static void main(String[] args) {
        String url = "jdbc:h2:mem:testdb";

        try (Connection conn = DriverManager.getConnection(url, "sa", "");
             PreparedStatement pstmt = conn.prepareStatement(
                 "INSERT INTO products (name, price) VALUES (?, ?)")) {

            // Parametreleri ayarla
            pstmt.setString(1, "Monitor");
            pstmt.setDouble(2, 3000.00);

            // Sorguyu çalıştır
            int rows = pstmt.executeUpdate();
            System.out.println("Eklenen satır: " + rows);

            // Tekrar kullanım
            pstmt.setString(1, "Kamera");
            pstmt.setDouble(2, 4500.00);
            pstmt.executeUpdate();

        } catch (SQLException e) {
            e.printStackTrace();
        }
    }
}

🔒 Güvenlik İpucu: Kullanıcı girdisi içeren tüm sorgularda PreparedStatement kullanın. Asla kullanıcı girdisini doğrudan SQL sorgusuna eklemeyin.

Mermaid Diyagram 46

22.6 İleri Düzey Konular

6.1. Batch İşlemler

Toplu işlemler, birden fazla SQL sorgusunu tek seferde göndermeyi sağlar.

import java.sql.*;

public class BatchExample {
    public static void main(String[] args) {
        String url = "jdbc:h2:mem:testdb";

        try (Connection conn = DriverManager.getConnection(url, "sa", "");
             PreparedStatement pstmt = conn.prepareStatement(
                 "INSERT INTO products (name, price) VALUES (?, ?)")) {

            conn.setAutoCommit(false); // Transaction başlat

            // Toplu ekleme
            for (int i = 1; i <= 1000; i++) {
                pstmt.setString(1, "Product-" + i);
                pstmt.setDouble(2, i * 10.0);
                pstmt.addBatch();

                // 100'de bir gönder
                if (i % 100 == 0) {
                    pstmt.executeBatch();
                }
            }
            pstmt.executeBatch(); // Kalanları gönder
            conn.commit(); // Transaction'ı tamamla

            System.out.println("1000 ürün başarıyla eklendi.");

        } catch (SQLException e) {
            e.printStackTrace();
        }
    }
}

6.2. Transaction Yönetimi

Transaction’lar, birden fazla işlemin atomik olarak gerçekleşmesini sağlar.

try (Connection conn = DriverManager.getConnection(url, "sa", "")) {
    conn.setAutoCommit(false); // Transaction başlat

    try {
        // İşlem 1: Hesaptan para çek
        stmt.executeUpdate("UPDATE accounts SET balance = balance - 100 WHERE id = 1");

        // İşlem 2: Diğer hesaba para ekle
        stmt.executeUpdate("UPDATE accounts SET balance = balance + 100 WHERE id = 2");

        conn.commit(); // Her şey başarılı, onayla
        System.out.println("Transfer başarılı.");

    } catch (SQLException e) {
        conn.rollback(); // Hata durumunda geri al
        System.err.println("Transfer başarısız, işlem geri alındı.");
    }
}

6.3. Veritabanı Meta Verileri

DatabaseMetaData ile veritabanı hakkında bilgi alınabilir.

import java.sql.*;

public class MetaDataExample {
    public static void main(String[] args) {
        String url = "jdbc:h2:mem:testdb";

        try (Connection conn = DriverManager.getConnection(url, "sa", "")) {
            DatabaseMetaData metaData = conn.getMetaData();

            System.out.println("Veritabanı: " + metaData.getDatabaseProductName());
            System.out.println("Sürüm: " + metaData.getDatabaseProductVersion());
            System.out.println("JDBC Sürücü: " + metaData.getDriverName());
            System.out.println("Max Bağlantı: " + metaData.getMaxConnections());

        } catch (SQLException e) {
            e.printStackTrace();
        }
    }
}

22.7 Özet

Bu bölümde JDBC ile veritabanı programlamanın temellerini öğrendik:

22.8 Terim Sözlüğü

Terim Açıklama
JDBC Java Database Connectivity, Java-veritabanı bağlantı API’si
Connection Veritabanına yapılan bağlantıyı temsil eden nesne
Statement SQL sorgusunu çalıştırmak için kullanılan nesne
PreparedStatement Parametreli ve güvenli sorgular için önceden derlenmiş Statement
ResultSet Sorgu sonucunu temsil eden tablo yapısı
SQL Enjeksiyonu Kötü niyetli SQL kodunun sorguya eklenmesi saldırısı
Transaction Atomik olarak gerçekleşmesi gereken işlem grubu
Batch İşlem Birden fazla SQL sorgusunun toplu olarak gönderilmesi

22.9 Sorular

  1. JDBC’de Statement ile PreparedStatement arasındaki temel fark nedir?
  2. SQL enjeksiyon saldırısı nasıl gerçekleşir ve nasıl önlenir?
  3. try-with-resources kullanmanın avantajları nelerdir?
  4. Transaction yönetiminde commit() ve rollback() metotlarının görevleri nelerdir?
  5. Batch işlemler hangi durumlarda kullanışlıdır?

22.10 Alıştırmalar

Alıştırma 1: Temel CRUD Uygulaması

Bir students tablosu oluşturun (id, name, grade alanlarıyla) ve aşağıdaki işlemleri gerçekleştiren bir Java programı yazın: - 5 öğrenci ekleyin - Tüm öğrencileri listeleyin - Bir öğrencinin notunu güncelleyin - Bir öğrenciyi silin

Alıştırma 2: Güvenli Kullanıcı Girişi

Kullanıcı adı ve şifre alan bir login sistemi yazın. PreparedStatement kullanarak SQL enjeksiyonuna karşı koruma sağlayın.

Alıştırma 3: Transaction ile Para Transferi

İki hesap arasında para transferi yapan bir program yazın. Transaction kullanarak işlemin atomikliğini sağlayın. Hata durumunda rollback yapın.

Alıştırma 4: Batch Veri Ekleme

10000 kaydı batch işlemlerle veritabanına ekleyen bir program yazın. Performansı normal ekleme ile karşılaştırın.

Bölüm Sonu